BARETU TXO!
Blog honek nire ikasle maitagarrien lanen txokoa izan nahi du.

Historian zehar natural izan dira hizkuntzek jasan dituzten aldaketak, ez ezagutzerainoko aldaketak. Gerrateak izan direla, arrazoi ekonomikoengatik  emigrante kolonoak, izurriteak… baina gaur, XXI. Mendean zerk erasotzen du gure hizkuntza preziatua?  Orduan bezala gaur ere badira gerrateak, badira izurriteak eta badira ere, nola ez, arrazoi ekonomikoak. Gaur, ingelesaren indarra aberasgarria zaigu. Aniztasuna onuragarria zaigu. Ez dirudi marokoarra edo hungariarra edo… gailenduko zaigunik Euskal Herrian.   Garai batean ez bezala gaur arrazoi politikoak dira, ene uste apalean, euskararen arerioak.  Frantziar errepublikarekin batera hasi ziren komeriak. Frantziak bat behar zuen izan, hizkuntza bakarrarekin, nortasun bakarrarekin. Gaur iparraldeko euskara desagertzear dago, eta ez dirudi Sarkozyri ezta ipar euskaldun gehiengo bati ere gehiegi axola zaienik. Hor dago kakoa, NORTASUNA. Hego aldean zer? Beno, Crystal irakurri ondoren iruditzen zait gauzak ez daudela hain gaizki. Ikastetxeek – planak direla eta- lanean dihardute, hedabide zenbait euskaldunak ditugu,  jaurlaritzak neurriak hartzen ditu (internet etxe askotan, euskal Curriculuma…). Athletic inoiz baino euskaldunagoa “duzue, “Akaba bera-bera” ez akaba eta ez bera, gora eta gora Europan zehar. Soroiz eta konpainia hor dihardute euskal antzerkigintzan; Ken-7, Oskorri ibiltari, Asgarth, garai bateko Ertzainak, Idi bihotz, kauta, Su ta gar, EH sukarra… bertsolaritza geroz eta indar gehiago hartzen ari da… izan gaitezen baikor.Finantzazioan huts egiten badugu ere.  Hau da gure ARTEA. Arerioa nortasun kontzientzia falta da.  Baina zergatik?Gureak ezin duelako atzerritar artearekin lehiatu.  Hala, nortasuna galtzen dugu, lapurtzen zaigu.  Izan gabe nor garen dakigula diogu. Ja!Gaur erreal-ari asko ditugu, guztiak madril zaleak!! Euskaldun loti ugari ditugu gure artean. Horiekin zer? Zein jarrera izan? Ferran Suayren haritik, asertiboak izan gaitezen!  Asertiboak? Gazteleraz behin eta berriz hitz egiten didan ikaslearekin asertiboa  behar dut izan? Ez dakit.  Gure helburua lor nahian “zuzena” deritzot 111.orrialdean Crystalek esaten diguna: “hizkuntza ofizial” kontzeptua “helburu jakin baterako ofizial” izaerarekin ordezkatzea eta denbora helburu horiek zein izan behar luketen argitzeko ahaleginetan ematea. Batez ere nekea gutxiago izango litzatekeelako. Ados, jarri gaitezen orain denok zein bide euskaraz jorratu eta zein bide beste hizkuntzaren batean  egin behar dugun erabakitzen. Baina, zergatik jorratu behar ditugu bide batzuk euskara ez den beste hizkuntza batean?  Zein bide? Gaztelerak bide guztiak ditu erabilgarri eta euskarak  “pagozkoak”? (…) Berriro ere makurtu behar gatzaizkio gaztelerari? Zergatik? Etorkizuneko erronka nagusia kontzientzia da. Nola esnatu euskaldun loti horiek? Etorkizuneko erronka nagusia Nortasuna da.     Nola esnatu … ez al naiz politika egiten ari???? Geure arteari gogor eutsi behar diogu.  Ez dut beste irtenbiderik ikusten. Bide berriak euskaraz jorratu behar ditugu gaztelerari tokia eman gabe. Beste batzuk arduratuko dira hortaz.  Ikastetxeetan horiek dira landu behar ditugunak kontzientzia piztu nahi badugu. Ez da erraza, lehia izugarria da. R.Madril, Fama, OT, Bisbal, El canto del loco, La oreja de…,

Martxoak 25-26an, Ordiziako udaletxeak antolaturiko Ferran Suayren ikastaroan izan naiz. "Taller d`splai linguistic". 10 orduko ikastaroa. Euskaldun izanik, izan nahirik, bizimodua euskararen alde normalizatu nahian  dabilenarentzako interesgarria oso.  Norberak hainbat egoeratan izaten dituen jarrerari buruz hausnarketarako baliogarria.Zein hizkuntza-jarrera izaten dut euskaldun berri baten aurrean?, Ezagunen aurrean?, Eroskiko kutxa-zainaren aurrean? Lankide euskaldun baina beti gazteleraz zuzentzen zaidanaren aurrean? Zergatik makurtzen natzaio gaztelerari halako egoeratan? Zergatik gertatzen zait hain erraza makurtzea? Ez dut bestea egoera deseroso batean jarri nahi.  Barkamena ere eskatu  izan diot, aitortzen dut, hari euskaraz egin eta ez dakiela erantzun didanean. Barkamena eskatu! Baina zergatik?????? Hark jakin ez eta nik barkamena eskatu!!!!!!!!!!!!! Zer demontre dut buruan egoera horietan??? Halakoak ez jasateagatik, azkenean, nekeak jota, gazteleraz egiten dut. Eta honek bere ondorioak ditu. Amorrua.  Oporraldi hauetan Euskadiko Kutxan, Caja Laboral guztiontzat, izan naiz nire diru urriak moldatzen. Sartu bezain azkar konturatu naiz bertako erdaldun guztiak miopeak direla. DIRECCION-zuzendaritza / ATENCION AL CLIENTE- bezeroari arreta… eta halakoak dituzte sabaitik zintzilik. Laguna dudan langileari aipatu eta zer esan ez dakiela utzi dut. “Bai, badakit hobe dela biak tamaina berean jarriko bagenitu”. erantzun dit halako batean.    Eta nik neure buruari: “biak tamaina berean!” bai, ziur?  Euskaldun loti hauek noiz esnatuko zain bagaude…gureak egin du. Iruditzen zait esanguratsua gertatzen dela gure herriko dendatan izenak, horma-irudiak, zein hizkuntzatan jarririk ditugun ikustea. Gaztelera hutsean, euskara hutsean, elebietara… bata edo bestea azpimarratuz. Zein azpimarratuz? Zein interesen arabera azpimarratuz?Duela aste batzuk telebost ikusten ari nintzela, tertulistoak Duran i Lleida politiko katalanari aipatzen zioten nola Generalitateak arkitekto bati isun bat jarri zion bere negozioan horma-irudia gaztelera hutsean jarri zuelako. Ez omen ziren kontuak hala, hau da Katalunian legeak dio gutxienez katalaneraz jarri behar direla halakoak. Beraz legea ez betetzeagatik jaso zuen isuna. Ferranen haritik , gazteleraz askotan entzun izan dugun esaldi polit horietako bat  aipatuz: “VIVE COMO PIENSAS O PENSARAS COMO VIVES”. Nola bizi naiz? Nola pentsatzen dut?  Pentsatzen dudan moduan bizi naiz? Hala bizitzen saiatzen naiz? Jabetzen al naiz hortaz guztiaz?Kontua ez da besteek dituzten aurreiritziak, nik ditudanak baizik. Justifikatu beharra al dut euskaraz zergatik hitz egiten dudan? Ferranen gomendioa: ez arrazoitu, tranpa hutsa da, arrazoitzeak galdetzailea indartzea garamatza. Tinko eutsi. Ez makurtu.  “Errudun” sentiarazten bagaituzte manipulatuak gara. “Ez-jakin” sentiarazten bagaituzte manipulatuak gara. “Deseroso” sentiarazten bagaituzte manipulatuak gara. Manipulatua naiz? Psikologia ikuspuntutik badira pertsona pasiboak, asertiboak eta oldarkorrak. Nolakoa naiz ni egoera horietan?  Ez da harritzekoa topatzea adibidez euskaldunak gaizki sentitzen direnak erdaldun bati euskaraz egiten zaionean. Badira ere pertsona oldarkorrak, hauek aldiz pentsatzen , sentitzen , irizten eta nahi duena esaten eta egiten dute…baina besteek errespetatuak izateko duten eskubideak errespetatu gabe. Nolakoa naiz ni? Hala, jarrera asertibo-linguistikoa dut? Hau da: norberaren hizkuntza erabiltzea, mintzakideak errespetatuz, mehatxurik gabe, inor behartu gabe, eroso sentituz.  Nahi bai, ja!  TINKO EUTSI EZ MAKURTU NIK EGITEN DUDANA GARRANTZITSUA DAX2R

Nik abesti honen zenbait balorazio edo ideia azalduko dizkizuet. Beno niri abesti hau ez zait asko gustatu, zeren eta ez dator bat nire gustoko musikarekin (punk eta rock n’ roll) baino bai bere barnean dituen zenbait mezu importante. Adibidez "ba al daki inork bereizten zerua ta infernua", nere ustes ez norberak bereiztuko ditu bere zerua eta bere infernua baino ez ondoan dagoenaren zerua eta infernua, hau da , norberak daki zer dagoen gaizki berarentzako eta zer ondo, zer gustatzen zaio eta zer ez. Gero ere gustatzen zait "erantzunen beldur al zara" esaten duen parrafoa zeren bizia bezain egia iruditzen zait zeren batzutan egiten ditugu zenbait galdera eta gero erantzuna ematen digutenean harrituta gelditzen gea eta pentsatzen dugu zergatik galdetu nion hori. Hori askotan gertatzen da eta guztioi noizbait gertatu zaigu horregatik uste det pentsatu behar dugula galdetu baino lehen, hori hobeagoa delako gaizki geratu baino lehenago. Ostean beste esaldi bat dago,horretaz baita ere komunikazioen optatiban hitzegin dugu, "ba al dakigu bereizten albisteen kolorea",hau da ba al dakigu nork bidaltzen digun informazioa, zeren ez da berdina zu informazio ezkerti bat entzutea edo informazio eskuinti bat entzutea. Segun zein da gu entzuten duguna informazioa aldatuko da nabarmenki gainera.azkenekoz beste esaldi on bat: "begiak ireki behar dira kolpe ta kolpe artean" hau da begiak ireki behar dira ikusteko txiroen gosea eta dirudunen gaiztekeriak. Zerbait egiten dugunean pentsatu behar dugu zerbait alboan dugunarengan ere zeren bestela dirudun amorragarri batzuk bezala izango gara. Horregatik kolpe ta kolpeka mundua aldatuz jun behar gara eta ahal dugun moduan lagundu behar dugu aldaketa hori zortu ahala izateko. Textu hau idatzita dago irakurlea zenbait erreflexio edo halako zerbait egiteko. Abestia bezala naiz eta ez gustatu textua irakurri eta erreflexionatu hortaz, zeren ez da textu bat gezurrez beteta dagoena baizike ta egiaz neure egiaz.  Hau amaiera da.

Mark Haddon ipuin honen idazlea, 1962an jaio zen Northampton (inglaterran).

Literatura ingelesa ikasi zuen Oxford-en eta Edinburgoko unibertsitatean bukatu zituen ikasketak.

Urte batzuetan adimen urriko pertsonekin lan egin zuen eta inspirazio oso ona izan zuen liburu hau idazteko.

LIBURUA:

Liburua irakurtzen hasi nintzenean ez zitzaidan batere gustatu, oso arraroa zen eta gauza asko kontatzen zituen eta asko nahasten zidan. Baina liburu erdia irakurri eta gero jakingura nuen ea nor zen beste ama hori… Lehengo kapituluak nahiko zailak ulertzeko dira, baina gero, istorioa pixka bat ulertzen duzunean, nahiko ona da.

LABURPENA:

Cristopher istorioaren protagonista da, 15 urte ditu baina autista da.

Ez ditu pertsonak ulertzen. Baina matematika, zenbakiak, fisika eta honelako gauzak oso ondo daki. Bigarren mailako ekuazioak, buruz egiten ditu eta 7507 bitarteko zenbaki lehenak esateko GAI DA.

Ez ditu kolore horia eta marroia gustuko eta ez ditu jaten kolore hauetako janak.

Ez zaio gustatzen jendea ukitzea eta ez zaio jende pilaturik egotea. Arratoi bat du Tobby izena du.

Liburua txakur hil batekin hasten da, Wellington, Shears andrearen txakurra.

Eta Christopher  ikertzen hasten da baina bere aita ez du  nahi bera ikertzerik. Liburu bat idazten dago txakurraren hiltzaileari buruz. Aitak esaten dio bere ama bihotzekoa jota hil dela. Egun batean bere aitak ikertzen harrapatzen dio eta liburua kentzen dio. Shears andreak esaten dio shears jauna eta bere ama maitemindu zirela. Christopher bilatzen du eta liburuarekin batera bere amaren gutunak Londresetik idatziak aurkitzen ditu. Aitak christopherri esaten dio bera dela txakurraren hiltzailea dela, eta Christopher hori entzutean ikaraturik dago eta bere amarekin joatea erabakitzen du.

Londresera doa eta bere ama aurkitzen du.

Gaur egun, Builling izeneko tortura, geletan, kalean eta beste leku batzuetan gehien bat hasi dira ikusten. Urte hauetan kasu asko eman dira tortura hauei buruz. Tortura hauek geletan, gertatzen dira normalean, mutil edo neska berri bat etortzen direnean eskolara eta oso lotsatiak izaten denean eta ez duenean inorekin harremanetan jartzen, eta egun guztia bakarrik igarotzen duelako. Gelan barruan, mehatxuak egon daitezke ikasleak eta ikasle berriaren artean, adibidez, ikasle berria etxeko lana egin beharrak beste ikasle bati, ezer ez gertatzeko beraien artean. Gaurko umeak, oso krudelak bihurtu dira, ikasle berriari zeozer egiten badiote, umilazio hori grabatzen dute eta internetera eramaten dute jendea ikusteko, eta “barre” batzuk egitera, baina neska edo mutil horren kasuan jartzen bagara, ikusiko dezakegu oso zaila izango zela bere lekuan bizitzea eta egiten dizuten gauzak aurre egitea. Ume horiek, beldurra edukiko dute, bere gurasoei esatea, zer gertatuko ote zen beldur. Tortura hau, txantxa bat ez da, guk tortura hau, pentsatzen dugu, leku urrun batean gertatzen dela, baina urteak pasatuak, gehioz eta hurbilago ikusten dugu tortura mota hauek. Jende batzuek pentsatzen dute gertatzen dena, ez dela gehiegizkoa suizidio batera ailegatzeko, baina oso gaizki pasatzen dute ume hauek geletan eta gela kanpoan, tortura hauek izaten baldin badituzu. Kalean ere ikusi dezakegu tortura mota hauek, gehien bat handietan… adibidez, oraingo  mutil eta neskak gauza asko egiten dute, adibidez, erre egin, eta bere inguruan egoten diren jendea ez baldin badute hori egiten, arraroa da eta alde batera uzten diote, eta batzuetan pertsona hori egoten da derrigortuta hori egitea bakarrik ez badu egon nahi. Nire ustez, tortura hau egiten duena, egiten du inoiz ez duelako hortik pasatu, baina egun batean, bera pasatu behar du ikusteko zer sentitzen duen pertsona hori tortura hau egiterakoan, esaten dizut ez dela sentsazio on bat, lagun bat eduki nuelako eta oso gaizki pasa zuelako. Hau ezin da jasan!

Badago jendea udan euskara ikastera etortzen direnak, adibidez John eta Kristine Boyd anai-arrebak, Juliet Morgan eta Anikka Piphagen.Lau ikasle hauek Donostiako kanpusean egon dira euskara ikasten Nevadako Unibertsitateko Euskal Ikasketen Sailaren bidez. Nik ez nekien horrelako gauzak egiten zirenik euskara ikasteko, banekien Ingalaterrara edo Frantziara joateko aukera dagoela ingelesa edo frantsesa ikastera baina ez nuen inoiz pentsatuko gauza bera euskara ikasteko egingo zenik. Programa honetan parte hartzen duten pertsona gehienak Estatubatuetakoak dira, arbaso euskaldunak dituztenak. Hona etortzen dira beraien arbasoen hizkuntza ikastera. Beste asko japoniarrak dira euskara ikasten dute euskararekin miretsita daudelako. Pertsona hauek guztiak 20 eta 23 urte bitartekoak dira. Programa honekin gainera turismoa garatzen da. Anikkak esan zuen bezala Euskal Herria bisitatzeko asmoa du etorkizunean. Baliteke Euskal Herria gustatzea eta gero beraien familiei argazkiak erakutsiz jakin-mina piztea haiengan eta haiek Euskal Herrira bidaiatzea beste leku batera ordez. John Boyd-ek esan zuenez Euskal Herria asko gustatu zitzaion. Egona zen aurreko ikasturtean Bilbon 6 hilabetez. Bere ustez hemengo eta hango kulturak oso desberdinak dira. Hemen jendea librago bizi da han ordez lanetik etxera eta batzuetan lagunekin egoten dira besterik ez. Japoniarrak ere jakin-min handia dute euskararengan, hegazkinetik jaitsi bezain laster euskal ,musika lortu nahi dute. Esan ohi da musikaren bitartez errazagoa dela hizkuntza bat ikastea. Japoniar asko etorri ohi dira Donostia edo Bilbora oporretan eta beti ageri ohi dute jakin-min handia hemengo kulturarekiko. Nik uste dut estatu batuarren kasuan oso polita dela honaino etortzera zure arbasoek hitz egiten zuten hizkuntza ikastera eta beraiek bizi izan ziren lekua, bizitzeko era …Eta japoniarrek ere euskara eta euskal kultura nolakoak diren jakiteko gogo handia erakutsi dute eta eskertzekoa da nola hain urruti bizi den pertsona batek gure kultura eta hizkuntza ikasi nahi dituen, eta gertuago bizi den batek euskarak ezertarako balio ez duela esatea ez dago batere ongi.

-Nik ipuin lizunaren istorio bat kontatuko dizut.

Ipuin hau neska eta mutil batzuen erlazioa kontatzen du,hau,Bartolok Maritxurekin erlazionatu nahi da eta maritxuk ere nahi du Bartolokin erlazionatu.Bartolok Maritxurekin arreman sexualak egiten ditu .Batolok Maritxuri larrua jotzen dio behin eta berrriro ondoren Maritxuk zakila miazkatzen dio Bartolori eta hitzegin dute beraien artean ze nolako zakila duen Bartolok eta ze nolako alua duen Maritxuk.

-Idazleari buruz  hitzegingo dizuet pixka bat idazlea Aitor Arana da.

Aitor legazpian (Guipuzkoa)jaioa da1963 abenduaren 21 ean.Idazle honek idazteko gai oso arraroak artzen ditu nere ustez zeren nik irakurri ditudan hiru liburuak arreman sexualetas doazte (mutila eta neska/bi mutilen arreman sexualaketa mutiko batek bere emaztea hilda dagüela larrua jotzen dio.

-Orain nere iritzia emango dut :Nire ustez ez nuke gai horretaz hitzegindo zeren perbertitu bat dela ezango dute Euskal herrian eta gehien bat bere herrian (Legazpian) denok gaizki begiratu lioketen.Nire ustez hitzegin beharko zuen orain Euskal herrian eta mundu guztian moda dagoen gai batetaz hitzegin beharko luke jende guztia bera ezagutzeko eta horrela ospetxua egingo lirake.

-Hau izan da nere kritika literarioa.

                      AEBetakoak, eta euskaraz. “AEBetakoak, eta euskaraz” artikulua irakurri dut  eta nire iritzia emango dut. Izenburua irakurri nuenean, ez nuen uzte hori. Ideia oso ona, interesgarria eta aprobetxagarria  izan dela iruditu zait. Estu Batuar batzuk, euskal herrira etortzea eta gainera euskara klaseak hartzea oso ondo dago.Nire ustez, idei hau euskal herriko eskola guztiak kopiatu behar zutela, iruditzen zait. Euskara, mundu mailan oso jende gutxi mintzatzen du eta horrelako bidaiak egiten, mundua pixka bat gehiago jakingo du euskarari buruz.  Baina ez bakarrik estatu batuetako ikasleak euskal herrira etortzea ez, Euskal Herrikoak Estatu Batuetara ere joatea, ingelesa ikastera. Adibidez, gure eskolan truke bat egiten da: Frantses obtatiba hartzen dutenak, Frantziara joateko aukera dute. Nik orain dela bi urte Baigorrira  joan nintzen eta primeran pasatu nuen, klasean urtean zehar ikasitako frantses guztia baino gehiago  ikasi nuen aste batean. Esperientzia oso ona gogoratzen  dut.Artikuluan jartzen duen bezala ez dira estatu batuetatik bakarrik etortzen, beste lurralde batzuetatik ere, hala nola: Txinatik,Danimarkatik,Irlandatik, Alemaniatik,Italiatik, Eta Britainia Handitik ere etortzen dira euskara mintzatzera.Niri asko harritu nau, hainbeste herrialdetik, Euskal Herrira etortzea Euskara mintzatzeko bakarrik. Eta munduko beste puntatik etortzea euskara mintzatzeko oso harrigarria da, oso deigarria iruditu zait, adibidez, Txinatik Euskal Herrira, Txinatarrak etortzea. Horrelako gauzak ere egin behar ziren Euskal Herrian,baina ez bakarrik euskara ikastera, ez  beste hizkuntza batzuk ere ikastea hala nola, ingelesa frantsesa… edo adibidez Estatu Batuetara joan ingelesa ikastera, edo Kanadara, frantsesa eta ingelesa ikastera…Bidai hauek oso interesgarriak eta probetxagarriak dira, egun osoan hizkuntza hori, hitz egiten saiatzen zaudelako, entzuten  eta ulertzen saiatzen zarelako.Gainera eskola batera zoaz, baina ez egun osoan eskolan, ez, lekua erakusten dizute, bertako janariak probatzen dituzu, leku aipagarrienak erakusten dizkizute, bertako musika, kirolak, hondartzak, dendak…Gainera lagun berriak egiten dituzu, hango jendea nolakoa den, ikusten duzu, beraien kultura eta beste hainbat gauzak ere ikasten dituzu.

                                                  POLOLOAK:              POXPOLIÑEN LURRIÑA  

Pololoak poxpoliñen lurriña, “trilogia” antzeko komikiak dira eta oraingoz bi daude:

 -Pololoak 1.” Poxpoliñen lurriña" (2004an argitaratu zen)-Pololoak 2.” Poxpoliñaren bahiketa" (2006an argitaratua)

-Pololoak 3. Atxeritoko balada"  (ez dago argitaratuta zeren komiki honetan lanean dago oraindik ).

Trilogia honen idazlea Patxi Gallego da.

Patxi Gallego Errenterian jaio zen 1973ko apirilak 10ean.

Komikigile gipuzkoarra da.

Leioan arte ederrak ikasi zituen eta aldizkarientzako komikiak egin ditu, hala nola, “lau haizetara” aldizkariarentzat.

Komikiaren protagonista  Xabinator ezizenez ezagutzen da, baina bere benetako izena Xabino Iizuniaga da.

Xabinatorren helburu bakarra emakume euskaldunak salbatzea da horretarako bere usaimena, bueno bere superusaimenarekin. Baina, salbamenaren truk, fabore sexualak nahi ditu.

Xabinator, neska batez maiteminduta dago, kariñe.

Txapela bat du eta  hegan egin dezake.

 NIRE IRITSI PERTSONALA: 

Komiki hau ez zait gehiegi gustatu, zeren ez dut istorioak ondo ulertu.

Gainera oso euskara, niretzat behintzat arraroa, eta ez dut gehiegi ulertu.

Baita ere, ez zaizkit komikiak gustatzen.