HIES edo Hartutako Inmuno Eskasiaren Sindromea, GIB izeneko birusak eragitearen ondorioz gertatzen da. Ingelesezko baliokidea "AIDS" (Acquired Immune Deficiency Syndrome) da, unibertsalki erabilia dena.Sindromea gaixotasun infekzioso eta ez-infekzioso multzo batek osatzen du, heriotza tasa altua daukana gaur egun. Pandemia honek ia 40 milioi gaixo sortu ditu mundu osoan (2006). OME-k kalkulatzen du 25 milioi pertsona baino gehiago hil dela 1981etik, sindromea deskubritu zutenetik alegia.HIES –a infekzioei aurre egiteko sistema immunitarioaren ezintasuna da. Normalean, globulu zuriak eta antigorputzak eraso eta suntsitzen dituzte giza gorputzean sartzen den edozein organismo arraroak. Erantzun hau zelula batzuk koordinatzen dute, eta HIES-a egiten duena zelula horiek erasotzea eta bere barnean sartzea da. Behin bere barruan daudela, bere material genetikoa sartzen die eta bere buruaren kopiak egiteko erabiltzen dute. Birus kopia berriak zeluletatik odolera irteten direnean, beste zelula batzuk bilatzen dituzte erasotzeko, eta bitartean egon diren zelulak hil egiten dira. Ziklo hau behin eta berriz errepikatzen da. Birus produkzio honetatik babesteko, pertsona baten sistema immuneak zelula CD4 asko produzitzen ditu egunero. Baina egunero produzitzen egotean, azkenean geroz eta zelula CD4 gutxiago produzitzen ditu, eta orduan pertsona ezin da beste birusetatik babestu. Beraz oso zaurgarri usten du pertsona.Estatu garatuetan, HIES-arengatik kutsatutako pertsona kopurua gutxitu egin da arriskurik gabeko sexuarengatik eta dohaineko xiringak emateagatik. Baina laurogeita hamar hamarkadaren amaieran infektatuen kopurua pixka bat igotzen hasi da. Erresuma Batuan %26-a igo zen 2000-2001 urteen artean. Baita gertatu zen Estatu Batuetan eta Australian ere. Hau gertatu da, gazteak preserbatiboak erabiltzeaz nekatu egin direlako. HIES-a arazo bat izaten jarraitzen du langile ilegal sexualen artean.Garatu gabeko estatuetan, batez ere afrika erdialdean eta hegoaldean, ekonomi arazoengatik eta heziketa sexualaren faltarengatik, HIES-agatik infektatutako pertsona kopurua oso handia da. Arazoa Hegoaldeko Afrikan geroz eta larriagoa da, 2002-an 4,7 milioi infektatu zeuden. Nigerian eta Etiopian ere arazoa oso larria da, 3,7 eta 2,4 pertsona infektatuekin.      

Planeta bero-bero dago; zergatik ordea? Gaixo al dago? Sukarra al du? Haserre dago?
Honako galderei erantzuten dizkieten erantzunak badaude eta honakoak dira:
Planeta haserre dago, bai; eta gaixo ere,ez dugulako behar bezala zaintzen.
Klima aldaketa handiak nabaritzen ari dira azken urte hauetan. Neguan, aldi bat baino gehiagotan elurra egiten du, udaberrian hotz handia eta euria egiten hasten da, udan badira egunak goizetan eguzki eta gauean trumoiak azaltzen direnak, temperaturak asko igotzen dira....
Kutsadura, ondorio bat da, hau da, hiri handietan edota herrixketan autoek ke asko sortzen dute eta hauen ondorioz ozono geruza apurtzen da. Baina zer gertatzen da ozono geruza apurtzen bada?
Ozono geruza apurtuz gero intentsitate handiko eguzki izpi gehiago iritsiko ziren gure lurraldera eta kalte handiak sortuko zizkiguten azalean, adibidez azaleko minbizia. Gainera esan behar da, autoen kea kaltegarria dela gure birikentzat. Hau saiesteko, plan batzuk garatu dira, bai estatu mailan, bai herri mailan. Plan horiek autoaren erabilera murrizteko eta garraiobide publikoak maiz erabiltzeko egin dira. Adibidez: Propulsio bidezko autobusak erabiltzea teknika on bat da, gainera gasolina aurrezten da; egunero lanera joateko ere ez legoke gaizki lankide batzuk eramatea edo beren autoetan joatea. Horrelako hainbat plan daude. Edo agenda 21, ikastetxetan, haurrak kontzientziatu nahi dituen programa da. Eskolarteko programa hontan hainbat gai azaldu eta aztertzen dira, inkestak egiten dira, herriko enpresa, txoko eta bazter guztiak bisitatzen dira, arazo bati soluzio bat bilatzen da eta behin ideia guztiak emanda, udalaren aurrean proposatzen dira.
Suteek ere kalte handia eragiten dio pasaiari.Udan batez ere agertzen dira eta asko kostatzen da hauek itzaltzea. Galizia famatua da bere suteengatik, mendietan aurki ditzazkezu, bai goizez bai gauez. Helikopteroak gora eta behera ibiltzen dira hondartzetako ura biltzen, ibilbidearen erditik ur hori galtzen eta sua itzaltzen saiatzen. Baina ordu asko behar dituzte eta jende mordoa ere, su hori guztiarekin amaitzeko. Gainera, errautsa airearekin nahasten da laino antzeko bat sortu arte. Aipatu beharra dago, jendeak beren etxeak galtzen dituztela, erre direlako eta herriko udalek pentsioa 3 hilabetez ordaintzen dietela.
Nire ustez jendea konturatu beharko zen eguneroko egoeraz. Mundu mailan, adibidez Alemanian, birziklatzeko zakarrontzi gehiago daude, jendea geroz eta kontzientziatuagoa dago eta gobernuak plan asko aurrera eramaten ditu eta martxan jartzen ditu.
Pentsatu behar dugu, ura aurrezteak, energia aurrezteak, trafikoa murrizteak... gure eguneroko bizitzan eragina izango duela, eta horrela ez bada denbora gutxi barru, hondartzak desagertuko dira, klima aldatuko da, gaixotasun berriak azalduko dira....
Beraz, badakigu, zain dezagun lurra planeta, gaixotu ez dadin, berak eskertuko digu egindako guztia.

Kaixo! Abderraman Mohammad nauzue. 2000ko urtarrilaren 8an jaiotako ume bat naiz, beraz  zazpi urte ditut eta Afrikako hegoaldean bizi naiz.Orain dela bi urte nire aita eta nire anaia zaharra hil ziren Afrika iparraldearen kontra egon zen gerraren ondorioz.Ama eta nire 10 urteko ahizpa oso triste jarri ziren notizia jakin zutenean, baina aurrera jarraitu behar izan zuten.Etxe txiki batean bizi gara, logela bakarrekoa da, sukalde txikia eta komuna ere badu. Goizeko 8etan ama lanera joaten da. Amak 5 urte zituenetik jostuna bezala lan egiten du. Egunean 6 orduz lan egiten du eta hilabete batean gehienez 50€ irabazten ditu.Yamalia ahizpak bizilagunen umeak zaindu egiten ditu goizeko 8etatik gaueko 9ak arte, ahizpari asko gustatzen zaizkio umeak.Yamalia ama baino ordu gehiago lan egiten du, baina gutxiago irabazten du.Ni etxeko txikiena naiz, baina mutila naizelako eta gorbenuak esaten duenez, soldadu bezala lan egin behar dut.3 urte nituenean asko atsegin nuen soldadu izatea nire aita eta anaia soldadu bezala lan egiten zutelako, baina orain ez zait gustatzen.Goiz jaiki behar naiz, goizeko 7etan, oso azkar soldadu-trajea jarri, gosaldu eta soldadu izateko irakasten didaten zentrura joan beharra dut.5 urtekin hasi nintzen eskola horretara joaten. Bertan lagunak egin ditut, hori da eskola horretako gauza positibo bakarra. 10 urte betetzen ditudanean zentroko arduradunek gerra dauden lekuetara eramango didatela esan didate, ikasi dudan guztia praktikan jartzeko. Nik ez dut nahi beste leku batera bizitzera joatea, hemen oso ondo nago, lagunekin, ama eta ahizparekin. Amak esan dit ez dela ezer pasatzen, handia naizela eta jakingo dudala nola defendatu, gainera, ez naiz bakarrik joaten, Raziya (nire lagunmina) nirekin ere joango dela eta bion artean babestuko garela.Amak ez du gaizki pentsatu nahi eta nigan konfiantza handia du. Nik nahiko nuke zuek bezala izatea, zuek etxe erosoa duzue, familia handi bat eta ez duzue lanik egin behar soldadu bezala. Gainera eskolara joaten zarete eta esan didate bertan gauza asko ikasten direla. Ezkerrak eman nahi dizkizuet bidaltzen dizkiguzuten janari eta botikengatik oso ondo etortzen zaizkigulako.Eta baita ere misiolariei. Nire lurraldean orain dela gutxi misiolari bat etorri zen eta oso ondo zaindu gintuen. Beno oheratzeko ordua iritzi zait, berandu da eta bihar soldadu eskolara joan beharra daukat.Aprobetxatu daukazuten guztia, laster arte! Abderraman Mohammad

Aipatu beharra dago, lurralde pobreetan, adibidez: Afrika, Hego Amerika, Errumania... Haur askok 6 urte betetzen dituztenean lan egiten hasten direla. Batzuk meategietan eta egoera txarretan ordu asko igarotzen dituzte gelditu gabe, beste batzuek ordea, harrobietan lan gogorra egiten dute. Arrazoiak askotarikoak dira; gosea, familiakoak mantentzea...Baina ez zorte txarragoa duten haurrek edo beste erremediorik ez dutenek, armadan sartzen dira soldadu bezala.Bertan entrenamendu gogorrak izaten dituzte egunero; armak erabiltzen irakasten diete, eta okerrena, etsaia suntsitzea dute bere buruan. Laburbilduz hiltzen irakasten diete eta gainera, beraien bizitza jartzen dute arriskuan.Esan behar da, armadan egonda jateko ematen dietela eta lo egiteko ere. Baina hala ere irabazten duten dirua ez da ia iristen senideei lagundu ahal izateko. Ezin da ulertu nola hain adin gutxiko ume hauek erabil ditzaketen eskopeta, pistola, misil...Duela gutxi; Amerika Iparraldean, aiton batek bere 2 urteko ilobari pistola bat oparitu zion urtebetetze egunean, baimena eta guzti. Jakin behar da, Amerika Iparraldean, legezkoa dela arma bat erostea, edozeinek duela bat eta edozein lekutan eros dezakezula. Hemen, berriz, ezin da saldu; ehizarako ez bada. Gainera, ehizarako armak ez dizkiete edozeini ematen; hau da, 18 urtetik gorakoa izan behar da pertsona hori, baimena lortu nahi badu.Baita, hemengo armadan sartu nahi izanez gero, adinekoa izan behar zara, noski, eta prestakuntzarik ez da behar, bertan irakasten dizute jakin beharreko guztia. Egun, jendeak ez du denbora luze batez kanpora joan nahi, eta gogor lanean aritu, horregatik, armadan sartzen diren pertsona gehienak etorkinak izaten dira. Hauek ondo etortzen zaien soldata bat jasotzen dute hilabetero.Niri iruditzen zait, haurrek ez dutela gogor lan egin behar eta are gutxiago armada batean sartzea. Gobernuak  laguntzen saiatu beharko ziren eta zerbait planteatu hau guztia sahiesteko eta aurrera ez joateko. Pentsa beharko lukete, haur gehienek beren haurtzaroa galtzen ari direla; hau da, ez dutela jolasten, lagunak galtzen dituztela.... Gainera esplotazioaren biktimak dira.Badira ONG batzuk, gauza hauek gertatzea sahiesten dutenak. Adibidez: Eskolak eraikiz, etxeak, diru laguntzak emanez....

Badaude munduan ume soldadu ugari, gehienak Afrikan daude baina Asian eta Iberoamerikan ere. Gai hau aukeratu dut pena asko sentitzen dudalako ume horiek ikusterakoan.

 Umeak 6 eta 16 urte bitartekoak dira eta adin horrekin ez dira eskolara joaten. Urte horiekin armada militar batean sartuta daude, eta bere herriarengatik hiltzeko prest daude. Pentsamendu horiek txikitatik dute eta beraien gurasoek ados daude horrekin, oso pozik bizi dira bere semea soldadu dela pentsatzen dutenean. Ume horiek ez dute beldurrik inori, oso ausartak dira, guk baino gehiago. Telebistan askotan ateratzen dira horrelako umeak, erreportai asko egiten dituzte gai honi buruz. Ikus daiteke nola herrien arteko liskarrak daude eta handiek edo goi karguek ume soldaduei bidaltzen diete herriaren ohorea defendatzeko helburuarekin. Behin telebistan agertu zen nola 6 urteko mutil bat begi estaliekin “kalschnikov” bat prestatzen eta kargatzen tiro egiteko. Arma hori munduko zailena da prestatzeko eta tiro egiteko eta haiek begiak estalita edukita egiten dute. Argazkian ikus daiteke zazpi urteko mutil batek esaten duela bera soldadu bat dela. Azpian sei ume armekin begirada zorrotzarekin. Segur aski heldu baten hitzaldia entzuten ari direla. Ikuz dezakegu nola guztiak arretaz entzuten ari dira despistatu gabe. Arazo honen errudunak mundu guztiak gara, orduan, guztiok egin behar duguna da arazo honi aurre egin eta soluzio on bat atera gaitz honetatik. Lehenak pausu honi eman behar dutenek munduko goi nagusiak, adibidez: “ONU”-k. Edo Estatu batuak ematen duen dirua armak erosteko emango balu horrelako arazoei aurre egiteko leku askotan ez zen egongo, orain dagoenaren erdia baino gutxiago egongo zen. Hau ikusita ez daukagu baimenik gure bizi baldintzengatik eta gure bizitzagatik kexatzen hasteko. Garrantzi gehiago eman behar diogu daukagun gauzei eta gertatzen zaizkigun ekintzei. Hau jakinda segundo batzuk erreflexionatzen geratzen baldin bazara egunero gauzei garrantzi handiago ematen jakingo duzu eta hori zure bizitzarako oso ona da nahiz eta guk hori ez baloratu. Hau esanda zure eskuetan dago erreflexio hori egitea nik bakarrik gomendio on bat eman dut.

Idazketa hau egiteko alkoholaren gaia aukeratu dut interesgarria iruditzen zaidalako. Alkohola gazteekin erlazionatzen dute. Baina orain asko ikusten dena alkoholarengatik gertatzen diren autoen istripuak. Kotxeak ez dituzte gazteak gidatzen horregatik gazteen arazoa ez da, guztiena baizik. Gidariek ez dute alkoholaren kantitatea ondo kalkulatzen baina neurtu ordez egin behar dena da ez edan ezer alkohola daukana. Horrela istripuak gutxiago izango ziren eta isunak ere asko murriztuko ziren. “DGT”-ak erabaki du alkoholaren kontrol gehiago eta kontrol horietan zauritu medularrak egongo dira gidariarekin elkarrizketa labur bat edukitzeko. Isuna geroz eta garestiagoak dira, eta gainera karneta kentzeko baimena daukate. Alkohola gazteekin asko erlazionatzen da, boteiloia egiten dute eta abar. Edatea ez dauka gauza positiborik, jendea hasieran alai dago baino gero izkina batean daude negarrez batzuk eta besteak botaka egiten.  Pixka bat edatea ez dago gaizki baino asko bai, zentzugabeko gauzak egitea derrigortzen zaitu. Gazteak alkohola lortzeko 18 urtekoei eskatzen beraientzako erostea eta 18 urtekoak prezio berberagatik saltzen diete nahi duten gazteei. Nik ez dut asko ulertzen horrelakoak egitea ez baduzu ezer irabazten, eta gainera gazte horiei bere bizitzarako kalte egiten diete.  Argazkian ikus daiteke nola hoberena da bakoitzak bat edukitzea eta ez batek guztiak edukitzea. Batekoek alai ikusten zaie eta ondo pasatzen baina guztiak dituena bakarrik eta gaizki. Goiko argazkikoek gaua seguru merkeago irtengo zaiela beheko argazkikoarekin konparatuz. Izenburua esaten duen bezala hoberena da bi  hatz eduki kopètaren aurrean. Nire ustez edatea ez dago gaizki baina edan edateagatik niretzat oso gaizki dago. Arazo hau ez da gurasoen arazoa gazteena baizik.  Baino garrantzitsua dena da,bakoitzak askea da nahi duena egiteko baina besteei ez molestatu, hori txarrena delako. Niri gaizki iruditzen zait edaten ez dutenek edo edaten dutenek baina ondo daudenak, edanak daudenei lagundu edo zaindu behar dietela. Beraien gainean beti baina ni horiei ez diet laguntzen beraiek aukeratu dutelako edatea eta hori egiterakoan ondorioak jakin beharko zituzten.

Gaur egungo gerretan umeak dira hildakoen erdia baino gehiago. Baina umeak hiltzaile ere badira batzuetan, borroka armatuetan soldadu bihurtzen dituztelako. Munduan 18 urtetik beherako 300.000 soldadu inguru daude. 1989ko Nazio Batuetako Batzar Orokorrak 15 urtetan finkatu zuen soldadutzarako eta gerrarako gutxieneko adina. Eta, konbentzio horretan babestuta, estatu askok hartzen dituzte adoleszenteak armadarako, besteak beste Estatu Batuek. Aurten Nazio Batuetako aditu-talde batek aztertu zuen gutxieneko adin hori 18 urtetara igotzea. Baina sei estatuk, Estatu Batuek, Britainia Handiak, Israelek, Pakistanek, Hego Koreak eta Kuwaitek; hain zuzen, ez zuten ontzat hartu adin hori. Dena den, aurten, Umeen Eskubideen Konbentzioaren 10. urteurrena ospatzen da. Zenbait gobernu eta GKE (Gobernuz Kanpoko Erakunde) lan gogorrean ari dira aldaketaren aldeko kanpainan. Baliteke egun gutxi batzuetarako aurrerapausoren bat egitea. Save the Children Gobernuz Kanpoko Erakundea nabarmentzen ari da ume soldaduen kontrako kanpainan. Umeak soldadu bihurtzearen zergatiak honako hauek dira: -Soldadu gutxi daudelako. Alemaniak adibidez, Bigarren Munduko Gerratearen amaieran, 12 urte zituzten umeak hartu zituen soldadu. -Arma arin asko dagoelako. Antzinako armak astunak eta erabiltzen zailegiak ziren umeentzat. Oraingo arma arinak, berriz, 10 urtekoentzat ere egokiak dira. -Ume soldaduak merkeak dira eta txikiak direnez, esandakoa betetzen dute. -Hiltzekotan, hobe delako umeak hiltzea. -Ume hauek beldurrik ez daukatelako.  Arrisku handiko egoeretan, ez dira hainbeste beldurtzen. Bestalde, zaila da ume bat aurrez aurre tirokatzea. Borroka armatu askotan, soldaduen aurretik bidali izan dituzte. Izan ere, egoera horretan etsaiak ez daki zer egin ume haiekin: hil ala bizirik utzi.Zergati hauei irtenbide egoki bat bilatzeko modu ugari daude baina guk, hau irakurtzen ari garen guztiok, ume hauei laguntzeko erak bilatuz gero; oso irtenbide gutxirekin topo egiten dugu.  Bata, egoera hau ematen den herriko gobernuetara zuzentzea izango litzateke. Bestea, aldiz, gure kabuz laguntzea, dirua emanez edo umeei gure laguntza eskainiz.  Nire iritzia gai honi buruz ez dator bat gobernuek daukatenarekin. Beraiek, lehen aipatutako arrazoiengatik jartzen dituzte umeak gudaren ezaugarri nagusi bezala eta hori ezin da onartu.

Lehenengo gauza Xabi, oso gaizki iruditzen zait argazkian esaldi bat
gaztelaniaz jartzea. Zuk esaten duzun bezala, txapela erosten baduzu
erabiltzeko da. Beraz, argazkietan ere, erabil ezazu.

Beno, orain benetako idazketarekin hasiko naiz. Denok ezagutzen duzue, edo,
gutxienez, noizbait entzun edo irakurri duzue esaldi famatu hau. Denok
ulertzen dugu bere esanahia. Alkohola edan dezakezu, bai, baina beti
kontrolpean eduki behar duzu edatearena.

Askotan telebistan entzuten ditugu, gaueko festa baten ondoren, norbaitek
edanda autoa hartzen duela eta istripu bat izaten, bertan bizia galtzen
duela.
Ondoren, familia telebistan azaltzen da gertatutakoarekin oso triste. Guk
hau entzuten dugunean, agian segundu batez begiratzen dugu telebista, baina
gero egunerokoa dela konturatzerakoan berriro gure gauzetara bueltatzen gara
eta ez dugu horretan gehiago pentsatzen. Izango da ohituta gaudela horrelako
berriak entzutera? Edo ohituta gaude gure herrian bertan horrelako pertsonak
ikustera? Erantzuna, "Bai" da.

Espainian (eta baita Euskal Herrian ere) alkohol-kontsumoa oso-oso altua da,
mundu osoko indizeei begira, baina beste herrialde batzuetan ez bezala,
alkohola edatea ohitura sozial bat da eta kontsumo hori ez dago beste
lekuetan bezain gaizki ikusia. Horregatik, asko kostatzen zaigu ulertzea eta
onartzea alkoholaren kontsumoak arazoak ekar ditzakeenik (familiaren
barruan, sozialak, medikoak, etab.) eta horiek begi-bistakoak direnean ere,
ukatu egiten dira, edota horiekiko tolerantzia izugarria erakusten du.

Familiaren barruan adibidez, seme-alabak badituzu, ez litzaieke gustatuko
bere aita edo ama etxera edanda iristea. Oso kaltegarria da hori
beraientzat. Agian eskolakide batek kaletik ikusten du eta gero gelan
zerbait esaten badio gizon edo emakume honen semeari oso gaizki sentituko
zen.

Arazo sozialekin esan nahi dut, adibidez, edanda zaudenean ez duzula zure
gorputza kontrolatzen ezta esaten duzuna ere. Horregatik askotan tontakeri
bat esan dezakezu edo norbait jo benetan nahi izan gabe.

Gauza hauetatik adibidez, ez da komenigarria alkohola edatea. Horregatik
esaten dut ez dela oso osasungarria alkohola edatea, beti salbuespenak egon
arren.

Adibidez, esaten dute ona izaten dela egunero ardo edalontzi bat edatea.
Osasunarentzako edo ona dela. Nik hori bai ez dakidala baina lehen esan
dudanarekin oso ados nago. Kalte asko ekartzen dizkizu alkoholak. Bates ere,
kontrolperik gabe edaterakoan. Bestela, ez da izaten oso kaltegarria.

Alkoholismoa edari alkoholikoen menpekotasuna da. Bere ezaugarriak autokontrola galtzea, menpekotasun fisikoa eta abstinentzia sindromea dira. Alkoholismoa osasunerako oso arriskutsua da, askotan heriotza dakar barruko hemorragia, toxikazioarengatik, istripuengatik edo suizidioarengatik. Gehiegizko eta ohiko kontsumoa, efektuak nabaritzeko organismoa geroz eta kantitate handiagoak edatera behartzen du pixkanaka, hau da, gorputza alkoholara egokitzen da. Baina gorputza alkoholari eusteko erresistentzia limite batera iristen da, non erresistentzia hori alderantzikatzen da eta orduan, gehiago eustea ordez, erresistentzia txikitu egiten da.Alkoholismoaren tratamenduen artean destoxikazio programa dago. Bertan gaixoa denboraldi batez zentro batean egon behar da. Destoxikazioa ondoren, taldeko terapia betan sartzen da arazo psikologikoak konpontzeko. Nutrizio terapia beste tratamendu bat da. Alkoholiko askok intsulinari erresistentziako sindromea dute, bertan gorputzak ez du azukrea ongi erregulatzen eta odolaren zirkulazioari hornitze ezegonkorra eragiten dio. Hau hipoglucemica dieta batekin konpondu daiteke. Alkohola ustea oso gutxitan ekar dezake gaixoaren heriotza heroinarekin bezala, alkoholikoaren destoxikazioa farmakoekin, alkohola barbituriko eta benzodiazepina-rengatik ordezkatzean datza. Hauek alkoholaren hantzeko efektuak sortzen dizkiote burmuinari. Beste farmako batzuk Disulfiram eta Naltrexone dira, gorputzak anti-depresiboak eta horrelakoak hobeto onartzea eragiten dute.  Alkoholismoak sortzen dituen arazo sozialen artean lanpostua galtzea, finantzazko arazoak, familiarekin arazoak, gartzela (edanda kotxean ibiltzeagatik), marjinazioa eta errespetu falta alkoholismoa erraz saihestea ikusten duten pertsonengan. Baina pertsona baten alkoholismoak ez du bere buruarengan soilik arazoak eragiten, bere ingurukoengan ere eragiten du. Adibidez alkoholiko baten seme-alabak arazoak izan ditzakete, adinez nagusiak direlarik ere. Eskoletan, batez ere derrigorrezko bigarren hezkuntzan, arazo larri hau aurkezten da, geroz eta adin gutxiagorekin hasten dira edaten eta askok bere lagunen artean “adorea”  erakusteko soilik egiten dute.Alkohola zein kantitatetan kontsumitzen den jakiteko, formula oso errez bat dago alkohol gramoen bidez. Formula hau, edari kantitatea (ml edo cc), alkohol gradu kopurua eta 0,8 zenbakia multiplikatzean eta erantzuna 100-engatik zatitzean datza, edariaren alkohol gramo kantitatea kalkulatzeko. Gehiegizko kontsumoa, eguneko 40 gramoetatik aurrera gizonetan (alkoholari erresistentzia handiago diotelako) eta 20 gramoetatik aurrera emakumezkoetan dago. 

Gizon batek hitz egiten du. Tren geltokian dago eta beti ikusten ditu neska
batzuk bakarrik doazenak. Orduan, neska hauen bizitza asmatzen asten da.
Adibidez, neska bat ikastera doala pentsatzen su. Hurrengoa, norbaitetaz
mantemindu egin dela eta berarengana doala, edo ezkondu egin behar dela.
Denbora guztian geltokian azaltzen diren neskaz hitz egiten du. Geltokian
dagoen beste gizon batekin hitz egiten du.

Nire iritzia: Ez zait gustatu ezer. Irakurgai laburra ez, ez da oso laburra,
Xabi. Egia esan ez zait oso ulerterraza iruditu. Gauza gehienak bi aldiz
irakurri izan behar ditut pixka bat ulertzeko. Gainera, ez zait gustatzen
historioak kontatzen dagoenean bat-batean bere zigarrotxoa pizten duela edo
beste gauzetara dagoela eta gero berdinera bueltatzen dela. Haritik
ateratzen dizu. Nire nota egia esan, 0 da, naiz eta idazlea oso ezaguna
izan.

Gaur egungo munduko egoera jasanezina da eta mundua osatzen dugun pertsonak
okerragoak oraindik.

Esango duzue, bai arraroa dela neska hau. Agian bai, arraroa naiz, baina
uste dut honen kontra hitz egiten duen pertsona baten faltan dagoela mundua.
Zuek pentsatu ezazue....zuen semeak soldadu bezala utziko zenituzketen? Nik
ez nituzkeen utziko beintzat. Egia esan, horrelako argazkiak ikusten
ditudanean bihotza uzkurtu egiten zait hain txikiak direla ikustean.
Argazki gehienak ikusten badituzue, umeak adin gutxikoak direla konturatuko
zarete. Gehienak ez dira zortzi urtetik gorakoak. Beraien begiradak dena
esaten du.
Hala ere, badaude batzuk ematen dutenak ondo pasatzen dutel hau guztiarekin.
Hor ikusten dituzu gerratearen erdian eta gainera batzuk barrezka daude.
Baina ez pozik daudelako, baizik eta gustora hiltzen dutelako jendea. Hau
zergatik gertatzen den orain azalduko dizuet.

Ume hauek txikitatik ikasi dute zer den hau. Eta ez dut esan nahi zortzi
urteetatik. Askoz txikiagoetatik ikasten ari dira zer diren armak.
Erabiltzen ikasten dute, edo egia esanda, behartzen dituzte ikastera. Baina
hau gehienetan...bueno beti ez da izaten umeen erabakia. Askotan familiak
zerikusia izaten du. Umeak "saldu" egiten dituzte hauek mantentzeko gai ez
direlako edo beste batzuetan, diru pixka bat irabazteko.

Hori da nire ustez okerrena hau guztian, Beraiek erabaki gabe munduko
gauzatatik okerrenetakoan sartzen dituzte beraiek "bai" hori esan baino
lehen. Eta erabakia hartzeko gai balira ere ez dut uste bai esango zutenik.
Ez dute pentsatzen haiek izango balira txikitan ez litzaiekela gustatuko
bere gurasoek horrela saltzea?? Lotsagarria da benetan. Agian egoera
ekonomikoarengatik gaizki biziko ziren baina ez dut uste gerratean hobeto
biziko zirenik, eta gainera bere familiarekin familiaren maitasuna izango
lukete behintzat.

Nik, adibidez, ez nuke nire semea utziko jakinez agian hurrengo egunean
hilda ikusiko nukeela. Badakit han egoera oso zaila dela eta oso erraza
hemen hitz egitea baina burutik pasako zitzaidan azken gauza hori izango
litzateke.
Gainera, hau guztia ikusita zergatik ez dira gurasoak joaten direnak hain
erraz ikusten badute??

Horregatik pentsatzen dut egoera hau lotsagarria dela eta zerbait egin
beharko zela hau guztia (hau guztia jarri dut ee xabi...kontuan hartu xD)
gelditzeko.
horri bat eta erdi dira eeee

Denok dakigunez gure planeta, Lurra, 2 zatitan banatuta dago: Lehenengo Mundua eta Hirugarren Mundua.Gu Lehenengo Munduan bizi gara, hau da, Lurra planetaren iparraldean eta Hirugarren Munduan, pobreak bizi dira, hegoaldean.Hegoaldekoek aberatsak garela esaten dute, baina gu ikusten garenean, ez gara abertsak izango bagina bezala ikusten. Iparraldean bizi garenak etxe erosoak ditugu, janari osasuntsuak, gauzak erosteko denda aproposak, dirua etab., baina hegoaldean bizi direnak ez dituzte guk ditugun hainbeste gauza. Beraien etxeak ez dira erosoak eta txikiak izaten dira, gainera bertan, familia bat baino gehiago bizi dira, janari gutxi dute, ez dituzte dendak eta ia ez dute dirurik. Guk komodidade hauek eta dirua lortzeko lan egin behar dugu.Iparraldean leku asko ditugu lan egiteko. Gizon gehienek lantegietan lan egiten dute, baina badaude batzuk irakasle, mediku, abokatu edo dendari bezala lan egiten dutenak.Gaur egungo lantegiak modernizatutak daude eta horregatik bertan lan egiten dutenak oso eroso egoten dira, ez dute hotza edo beroa pasatzen, deskansatzeko lekuak dituzte eta ez dute ordu asko lan egin behar, gainera diru dexente irabazten dute.Lantegietan ez dutenak lan egiten leku erosoetan lan egiten dute eta beraien lana hobea da.Hegoaldekoek baita ere lan egin behar dute dirua lortzeko, baina beraien lantegiak ez dira gureak bezalakoak. Beraiek lantegi zaharretan lan egiten dute eta neguan hotz handia eta udan bero handia jasan behar izaten dute.Gainera, ia egun osoa igaro behar dute lan egiten eta oso diru gutxi irabazten dute. Hegoaldekoak ikusten dugun bezala oso gaizki bizi dira eta gauza erosoak lortzeko lantegi zaharretan ordu asko lan egin behar dute. Demografo batzuk esaten dute Hirugarren Mundukoek guretzako lan egiten dutela eta gure arropa batzuk eta produktu asko beraiek egindakoak direla. “Nike” markako arropak eta zapatilak hegoaldean bizi diren umeak egiten dituzte.Ume horiek ez dira iparraldekoak bezalakoak, bertakoak ez dira eskolara joaten eta egun oso igarotzen dute lantegietan edo nekazari bezala lan egiten. Horregatik esaten dute guretzat lan egiten dutela eta horregatik hegoaldekoek pentsatzen dute gu aberatsak garela. Hegoaldekoak eta gu aparte badaude beste pertsona batzuk.Pertsona horiek munduko aberatsenak dira eta aktore eta aktoresak, abeslariak, politikoak etab. dira.Hauek dira munduan hobe bizi direnak, diru asko dute, ez dute lan egiten, marka aberatseko arropak erabiltzen dituzte... Nire ustez, Lurra planeta oso gaizki banatuta dago zeren eta pertsona oso pobreak eta oso aberatsak daude eta gu bezalako pertsona bakarrik egon behar ziren.Horrela ez ziren desberdintasunak egongo ekonomikoki eta bakoitza beretzat lan egin behar zuen eta ez beste familientzat. Urte asko darama gure mundua horrela eta askok pentsatzen dute egun batean aldatuko dela eta ekonomikoki denok berdinak izango garela, baina nire ustez hori ez da gertatuko eta gertatzekotan denbora asko igaro behar da.

                            Lagunak, Festa eta Garagardoa      Nola atsegin ditugu festak, lagunekin ateratzea, ondo pasatzea....baina hori bai, kontrol batekin; hau da, etxera iristea gehiegizko kopa batzuk edan gabe, gatazkaren bat sortu gabe...Gaur egun gazte gehienek lagunekin ondo pasatzeko edaten dute, bai tabernetan, bai bere kontu, eta batzuetan honek arazoak sortzen ditu. Adibidez: Mozkortzea, asko edanda koma etiliko batean erortzea....Badira tabernak debekatuta dutela 18 urteko gazteei edari alkoholikoak saltzea, horregatik edari hauek erosteko beste modu batzuk bilatzen dituzte. Beste modu bat; adineko pertsona bati erosteko eskatzea,(dendetan ere ez dietelako 18 urtetik beherako jendeari erosten uzten.) eta behin edari guztiak dituztela leku on bat bilatzen dute (mendian, lokalean..) edateko. Badira ere tarberna batzuk gazte hauei saltzen dietenak diru gehio irabazteko, baina kontu handiz ibili behar dira zeren eta taberna itxi diezaiekete.Aipatu behar da ere, “zenbait edari mota nohizbehinka edatea ez dela txarra”. Garagardoa jateko orduan eta batez ere udan, osasungarri eta freskagarria da; beraz, kaltegarria dela esatea atzoko kontua da. Garagardoa 2 motatakoa izan daiteke: Alkoholik gabekoa eta alkoholduna.Edari hau, garagarra deritzon landare batengatik dator eta Amerika Hegoaldean ekoizten da gehien.Beste kontu bat, eta garrantzitsua dena ere, afari batean zaudenean edo festa batetatik edanda irten zarenean, nahiz eta mozkorturik ez egon, kotxea hartzea da. Gaur egun kontrol asko daude errepideetan, alkoholemia froga da ezagunena, hontan putz egin behar da aparatu batean baina...KONTUZ! Garagardo edo sagardo ugari edanda positibo emateko arriskua dago eta honek, isun bat ordaintzea eta gidabaimenatik 2 puntu kentzea dakar. Hau ez da arazo bakarra, gauza larriagoak gerta daitezke mozkorturik joanez gero; adibidez, okerrago ikustea gidatzen ari garen bitartean, lo geratzea, istripu handi bat sortzea... Horretarako, DGT-ak edo trafikoko zuzendaritza orokorrak, hainbat kanpainia egin ditu istripuak murrizteko; hau da; errepideetan pantaila antzeko batzuk jartzea mezu batzuekin, metodo batzuk azaldu, adibidez; egun bakoitzean edan ez duen norbaitek gidatzea eta abar.Gainera metodo horiek jendea sentsibilizatzeko balio izan dute eta azken urte hauetan istripu eta hildakoen kopuruak murriztu dira, beraz merezi ahal izan du.Nire ustez publizitate eta sentsibilizazio kanpaina hauek oso interesgarriak dira, zeren eta hauei esker jendea kontzientziatuko da egoeraz.Festak, alkoholak...aztarna uzten dute, hau da,kaleetan zehar ikus ditzakegu hauen ondorioak; mozkorrak lurrean etzanda, zarata handia gau osoan zehar, jende oso-oso alai, kaleak zakarkeriz beteta...Egun gutxi barru, herriko jaiak direla eta, ikusiko ahal izango ditugu, idazketa honetan kontatutako lagunen, festen eta garagardoaren ondorio latzenak.Adi egon!     

Enpresa edo multinazionalei dagokienez arazo larriak daude. Lehen munduan, hau da, planetaren iparraldean edo berdina dena, lurralde aberatsetan; empresa eta multinazional hauek lanpostu ugari sortu dituzte eta esan behar da, langile gehienek “soldata on bat” jasotzen dutela.Aipatu beharra dago ere, ez dela berdina Espainiako estatuan 8 orduz lan egitea  Frantziarekin alderatuz. Espainiako estatuan eskulana merkeagoa baitda. Hala ere, multinazional edo empresa horiek beren lantegiak ixten ari dira lurralde aberatsetan beste lurralde ez hain garatuetan berriak ireki ahal izateko. Lurralde horiek, normalean, India, Txina, Hego Amerika...izaten dira eta bertan, langileek ordu asko sartzen dituzte diru gutxiren truke.“Nike”, Kirol marka ospetsuak, Amerika Iparraldean ditu bulegoak. Baina, nork egiten du lanik gogorrena?Multinazional honek, Indian ditu bere lantegiak eta bertan emakume eta haurrek, (7 urtetik aurrerakoak izaten dira), igarotzen dituzte ordu asko lanean, baldintza txarretan eta diru gutxi irabaziz. Gainera, irabazten duten diru hori lantegietan ematen dieten janari eta logelak ordaintzeko dira. Beraz, beren senideei mantentzeko ez zaie dirua iristen.Baina harrigarriena, Beckham edo Michael Jordan-i adibidez; “Nike” zapatillak, kirol arropa, baloiak eta abar iragartzeagatik ematen dizkieten zifra millonarioak dira, hau da minutu erdian, telebistan, kirol arroparekin ateratzeagatik aberats bihurtzen dira eta bitartean haur asko Indian, bere haurtzaroa galtzen.Gainera, kirolari famatu horiek diru gehiago eskatzen diete, bestela ez dago kontraturik.Behin irakurri nuen bazela Indian haur bat, 10 urtekoa “Nike”- en zapatillak ekoizten zituena eta egun batean hain nekaturik zegoenez boikot-a egin zuela, zapatillak ez erosteko esanez, bera bezalako ume askok egiten zituztela...Baina ez zuen merezi; jendea oraindik iragarki-ren bat edo baloi modelo berri bat ikusten duenean ez du pentsatzen beste jende batek pairatzen duena edo nork ekoiztu dituen.Gu beti ari gara kezkatzen ea erosiko diguten elastiko modelo berria, ea atera duten joku garesti hori... eta ez gara konturatzen beste batzuek jatekoaz, janztekoaz...kezkatzen direla eta bizitza ahal duten moduan ari direla irabazten.Nik uste dut herrialde horietako gobernuek zerbait egin beharko zutela egoera hori desagertzeko eta lurralde aberatsetako gobernuek berriz, lantegiak itxi ez daitezen zerbait gauzatu beharko zuten, bestela jende pilo bat, bai emakumeak bai gizonak kalean geratuko ziren eta ezingo zuten etxea, janaria, seme-alaben gastuak, kotxea... ordaindu, ez da nahikoa diru laguntzekin, zeren eta hauek normalean ez dira ezertarako iristen. Gainera, zailagoa izango zen 40-60 urteko jendearentzat lan berri bat aurkitzea, egun, jende gaztea eta prestatua ari baitdira lantegi edo bulegoetan sartzen.Telebistan ikusten ditugu egunero langileak gatazka baten erdian, beren lanpostuak mantentzeko ahaleginak egiten, baina batzuetan ahalegin horiek ez dute ezertarako balio. Empresei dirua axola zaie, zer ateratzen zaien errentagarriagoa, baina ez zaie axola egunero empresa hori aurrera eramaten duten langile kopurua.

Leturia deituriko mutil bati buruzko irakurgaia da hau. Mutil hau egunero joaten da parkera bere buruarekin hitz egitera (erreflexionatzeko moduan). Egun batean eserleku batean eserita zegoela, txakur bat hurbildu zitzaion eta berarekin jolasten hasi zen. Denbora pasa ahala, konturatu zen txakurraren jabea Miren deituriko neska polit bat zela. Eta azkenean, maitemindu egin zen. Orduan, beste arrazoi bat zeukan parkera joateko: erreflexionatzeko eta Miren ikusteko. Eskutitz bat idatzi eta bere etxera joatea erabaki zuen, dagoeneko parkean ez zelako agertzen. Mutil batekin ikusi zuenean eskutitza txikitu zuen, amorrua zela eta. Egun batzuk geroago, Club batera joan zen eta bertan beste mutil batekin ikusi zuen. Oraingo honetan, beste eskutitz bat idatzi eta eman zion esanez ez zuela gehiago ikusi nahi.   Nire iritzia: Gustokoa gertatu zait, baino nahiko luzea. Ulergarria eta irakurterraza iruditu zait.

Irakurgai honetan gizon baten pentsamenduak agertzen dira. Gizona geltokiko kafetegian eserita dagoela, pasatzen diren neskei buruz pentsatzen du; zer eramango du maleta txiki horretan, zein izango den bere etorkizuna, eta horrelakoak.  Geroago, bera trenean doala, erreflexionatzen du neska hauei buruz.   Nire iritzia: Ez dut gogokoa izan. Ulertzeko zaila gertatu zait eta irakurtzeko luzea.

Urgaineko lurperatzaileari, Txomin, gertatutako egoera arraro samarra da hau. Txomin kanposantuan zegoela, hildako gizon bat lurperatu behar zuen eta bere emaztea dagoeneko hilda zegoenez, bere alboan lurperatu zuen. Baina emakumea ikusterakoan harrituta geratu zen, kopetan tiro bat zeukan. Harriduraren poderioz, alkatearengana joatea erabaki zuen. Bere etxean zegoela, emaztearekin hitz egiten egon zen eta alkatea etxean ez zegoenez, ikusitakoa emazteari azaldu zion. Honek ez zekien zer egin eta irtenbide bila herriko sendagileari deitu zioten. Sendagileak ez zuen ezertxo ere ulertzen eta guztion artean Garaidiri (herriko polizi ohia) deitzea erabaki zuten. Garaidik kanposantura joatea proposatu zien emakumearen egoera ikusteko asmotan eta ondoren erabakiko zuten zer egin.  Nire iritzia: Nahiko interesgarria iruditu zait. Erreza irakurtzeko, misterioa dela eta jarraitzeko gogoarekin gelditzen baitzara.

Inoiz entzun al duzu norbaitek "matematika ona da" esaten duela? Nik ez
beintzat.
Egia esan, matematika kontrako sentimendua sortzen du gugan, oso sentsazio
txarra. Horregatik, gai hau aztertzeko aukera edo obligazioa, hobeto esanda,
eman didazunez, momentu honetan bertan egitea erabaki dut.
Lehenengo, sortzen digun sentsazioaren arrazoian pentsatzen hasi naiz.
Zergatik da matematika hain txarra? Bakarrik pixka bat pentsatzea da ez?
Gero, zenbakitxo batzuk idatzi eta kitto.

Ba ez, ez da horrela.

Agian, matematikari diodan estima txikia, egia esanda zientzarekin zerikusia
duten ikasgai guztiei diedana, gelaren giroarekin elkartzen dudalako da.
Gelako giroarekin esan nahi dudana aspertzea eta lan eta lan egotea da.
Baina ez, gero pentsatu egin dut letrazko ikasgaiekin ere berdina gertatu
behar zitzaidala arrazoi horren bidez. Orduan soluzioarekin topo egin dut.
Badakit zergatik gertatzen zaidan hau.

Letrazko ikasgaien azterketak gainditzeko lana egin behar duzu, mahai batean
atera behar dituzu liburuak eta IKASI. Matematikarekin, ordez, horrekin ez
du balio. Jakintsua izan behar zara. Pentsatu matematikan ikasi behar
duzunean. Mmmm... egia esan ez zait ezer burura etortzen. Ah bai!! Txikiak
ginenean ikasi genituen biderkatzeko tablak. Gogoan dut. Hori alde batera
utzita, matematika azterketa bat gainditzeko, ariketa asko egin behar direla
esaten dute. Ongi, baina ez baduzu ulertzen? Bai, asmatu duzu! Ezin duzu
ariketarik egin. Bai, bai....irakasleari galdetu diezaiokezu...baina hark
gelan egiten duenean dena oso erraza ematen du. Etxera iristerakoan, berriz,
ez duzu jada ezer ulertzen. Horregatik, egun horretan ohera joaten zara,
beldurtuta, bihar matematikako azterketa duzulako eta ez duzulako ulertzen.
Pitagoras...trigonometria....aljebra....biderkagai nabarmenak...

Nire pentsakera honek bere konklusioak ditu. Gai honetan zenbait konklusio
atera dira, egia esanda.

Lehengoa, badakit zergatik erabaki dudan letrazko batxillergoa egitea.
Bigarrena, tontoa naiz?...badakit arraroa iruditu zaizula baina matematika
jakintsuentzat da...eta nik askotan ulertzeko arazoak izaten ditut. Arraroa
iruditu zait justu letrazko batxilergoa egiteko izena eman dudanean Goyo-k
matematikako gai errazena (nire ustez) jarri digula. Hori edo ni bat-batean
oso jakintsua bihurtu naiz. Egia esanda, funtzioen kontu hau asko gustatzen
zait. Agian izango da ez delako dena zenbakia...Goyo-k esaten duen bezala
funtzioa "aztertu" egin behar da. Badakizu zer? Matematika beste modu batez
ikusten hasi naizela uste dut.

Hirugarren konklusioa. Ikusten pentsakera batek ekartzen dizkizun
buruhausteak? Homer-ek esaten zuen bezala...buruhausteak sufrimendua
ekartzen dizute. Ez ezazu pentsatu. Eta gero tontoa dela esaten dute.
Horregatik esango dizut orain pentsatzeari utziko diodala. Orduan bakarrik
idazketa honi agurra ematea geratzen zait.
Zer iruditu zaizu? Nik ondo pasatu dut ordenagailuarekin batera pentsatzen.
Baietz hiru puntu jarri? Ez zaitez lotsatia izan! Badakit gogoak dituzula!
Beno orain bai...AGUR.

Ba pixka bat gizon baten bizitza kontatzen du. Gizon honek, bakardadea
gustoko du. "Zerubide" deitzen duen leku batera joaten da askotan
irakurtzera, eta beste batzuetan, zerbait idaztera. Egun batean horretan
zegoela, neska bat pasa zen txakur batekin, Miren deitutakoa. Orduan, beraz
maitemindu zen eta elkar ezagutu ziren. Protagonistak berarekin ateratzeko
eskatu zion baina neskak ez zion ezer esan. Gero denbora asko egon zen neska
ikusi gabe baina egun batean topatu egin zuen. Miren beste mutil batekin
zegoen. Mirenen lana zen hura, gizonekin ibiltzea. Azkenean ezkutitz bat
idazten dio sentitzen duena esanez.

Iritzi pertsonala:

Gehiena gustatu zaidana izan da ulerterraza izan delako. Nahiko gustatu zait
baina ez nion 10 bat emango ezta ere. Ez ditut gustoko asko pertsonaien
izaerak.

Kanpoko zorrak, hegoaldeko estatuek iparraldekoei zor dieten dirua da. Zor hauek gobernuak jasotako maileguetatik datoz, ezin izan zieten aurre egin eta. Zorrak handitzen joan dira nahiz eta herriak ordaintzen gelditu ez direnik. 1999-an 1982-an baino lau aldiz gehiago ordaindu behar zen, eta zorrak ordaintzeko mailegu gehiago eskatu behar izan zuten. 1979-an lau ekintza kaltegarri gertatu ziren. Lehenegoa, interesen igoera da, honek zorren krisia eragiten du. Mailegu gehiago eskatzen dira zor handiei aurre egiteko. Bigarrena, dolarra garrantzia hartzen duela da. Hirugarrena, merkataritza mundiala puskatzen da eta hegoaldeko esportazioak gutxietsi egiten dira petroleoa izan ezik. Eta laugarrena, akordio estrukturalaren planak hasten dira.   Hau guztia, petroleoaren prezioa hirukoizten denean hasten da. Estatu produktoreak diru asko irabazten dute, eta diru hori bankuetan sartu zuten interes txikiarekin. Baina geroago, interesak igo egiten dira eta maileguak eskatu behar izan zituzten zorrak ordaindu ahal izateko. Ondorioz, Hirugarren Munduko herriek zorrak ordaintzeko diru gehiago erabili dute bere aurrerapenean baino.  Zorren zergatiak hauek dira:

• Hondamendi naturalak, izurriak eta horrelakoak, maileguak eskatzera behartzen dutenak.
• Industrian, laborantzan etab. Inbertsioak, porrot egin dezaketeenak.
• Fondoen administrazio txarra.
• Gehiegizko zorrak izan dezaketen efektuak ahaztea.

  Zor gehiegi edukitzearen ondorioak:

• Kreditu gehiago ezin jasotzeko aukera behar baldin badira.
• Inflazioaren hazkunde handia.
• Askotan zorra hain da handia, non herria ez da ezta interesak ordaintzeko gai. Beraz zorrak handitzen dira txikitu ordez. Horrela herria ezin da garatu.
• Barruko politikan erabilera txarrak, krisi ekonomikoak dakartzatenak.

 1970-ean zorrak 68000 milioi dolarrekoak ziren, baina 1980-an 577000 milioi dolar arte igo ziren. Gainera, laurogeiko hamarkadan, garatzen ari diren herriek milioi bat milioi hirurehun mila milioi dolar ordaindu behar izan zuten, mailegua ematearen zerbitzua emateagatik.  Duela gutxi, G-8 taldea ,munduko 8 potentziek osatzen dutena (EstatuBatuak, Britainia Handia, Frantzia, Alemania, Italia, Kanada, Japonia eta Errusia), zorrak dituzten munduko hemezortzi herri pobreei zor guztiak barkatu zizkieten.

Matematikak…nire ikasgairik gustukuena. Zenbatetan entzun dugu horrelako esaldi bat esaten??? Matematikak nire ustez ikasgairik aspergarrienetakoa da. Zenbakiak, formulak, zenbaki gehiago eta formula gehiago…eta guzti hori zertarako? Hau bai galdera ona, kalkulagailu bat izanda zertarako irakasten digute gauza horiek guztiak egiten? Eta adibidez, gure eguneroko bizitzan zertarako balio digu honek: 2x² -4x +5 eta guzti horren erro kuadroa. Zertarako? Joan eta jakin. Urte guztietan matematikak lantzen dira, gauza batzuk oso errazak dira baina beste batzuk beraien mamia dute…Gainera matematikak ez dira eskolako beste ikasgaiak bezalakoak. Historian adibidez, zerbait ulertzen ez baduzu ez da ezer gertatzen, ikasi beharrekoa buruz ikasten duzu eta kito. Baina matematikekin ezin da hori egin. Ez da nahikoa formula bat buruz ikastea, gero erabiltzen ez badakizu, eta hor dago koska. Nork esango luke, hain saila dela zenbakiekin lan egitea: 1+1=2, oso erraza, ezta? Gustatuko litzaidake matematikaren mundua horrelakoa izatea beti. Matematikako azterketak…beti berdina gertatzen da. Zertarako ikasi? Hori ez da ikastea, ulertzea baizik. Beti “aitzaki” berdina jartzen dugu, baina azterketaren ordua iristen denean…eta hau nola egiten zen? 15 minutu ariketa berdinean egon eta gero, zerbait egiten duzu, nahiz eta jakin egin duzuna gaizki dagoela. Hurrengo ariketa irakurtzen duzu, eta orduan galdetzen diozu zeure buruari: eta hau noiz ikasi dugu? Orduan kalkulagailua hartzen duzu, eta zenbakiak jartzen hasten zara, halako batean emaitzarekin topo egingo duzula pentsatuz. Beste 15 minutu tontoarena egiten, eta beste ariketa bat gaizki. Klase osoaren 30 minutu galduak ezertarako ez, eta oraindik sei ariketa falta zaizkizu!! Riiing, txirrina. Klasearen amaiera, eta azterketaren erdia baino gehiago egin gabe, eta egindakoa, gaizki egina. Eta hori zergatik? Ahh noski: “matematikak ez da ikastea, ulertzea baizik”.  Nahiz eta matematikak gustatu ez, ikasi beharreko beste ikasgai bat dira, eta oso garrantzitsuak dira gainera. Niri asko kostatzen zait matematikak ulertzea baino egin beharra daukat gainditu nahi baldin baditut, eta gainera, nire etorkizunean eduki nahi dudan lana edukitzeko, matematikak ikasi behar ditut.Matematikak ikasi behar dira, nahi eta ez gustatu, eta nahiz eta gogo handia ez eduki horretarako.

Gaur egungo gizartean, alkohola edatea normala da, festa egunetan, ondo pasatzeko eta barre batzuk egiteko. Edatea ez da delitua baina, kontrolarekin eta 18 urte baino gehiago edukita. Zeren eta gazteek uste dute alkoholak boterea ematen diela, uste dute zaharrago egiten diela alkohola edateak. Hori arazo bat da gure gizartean, eta ez baldin badugu hori konpontzen gazteak, 10 urterekin hasiko dira edaten eta horrek gazte alkoholikoak ekarriko lituzke eta gizartean atzerapen bat. Zer egiten dute gure gizarteko buru diren “pentsalari” garrantzitsu horiek? Ba ahal dakite nolakoa den beraiek sortutako gizartea? Bai beraiek sortutako gizartea, zeren eta alkohola ez da bakarrik saltzen. Beraiek izan dira alkoholari ospe ona eman diotenak. Ospea gauza guztiei ematen diote baina, alkoholarekin pasatu egin dira eta orain ez dute kontrolatzen alkohol salmentak eta errua gizarteari botatzen diote, esanez gurasoek gaizki hezi dituztela gazteak. Errua gazteena eta gurasoena da bai, baina, zergatik edaten dute gurasoek? Alkohola duen ospeagatik.Alkoholaren beste arazo bat da lehen esan dudan bezala kontrola galtzea litzateke. Behar dena baino gehiago edatea edo norberak jasan dezakeen  alkohol kantitatea gainditzea. Horrek gatazkak, koma etilikoak eta beste hain bat hondamendi, adibidez, kotxe istripuak. Automobil istripuetan jende pila hil egin da autoa mozkor gidatzeagatik eta jende pila hil egin da baita ere, hordi joaten diren pertsonekin talka egiteagatik. Hori guztia alkohola edategatik. Zer egiten dute gure gizarteko “pentsalariek” hori konpontzeko? Kontra-iragarkiak egin. Alkohola iragarkien bidez saldu zuten, orduan kontra-iragarkien bidez salmenta tasak jaitsi nahi dituzte sortu egin diren gatazkak, kotxe istripuak, eta lehen komentatutako arazoak desagertu daitezen.Automobilen istripuen tasa jaistea lortu dute baina ez dute lortu mozkorren tasa jaistea ezta gazte mozkorrena ere.Hau guztia hausnarketa batzuk sortu dizkit. Lehenengoa gizarteko buruetaz litzateke: Nire ustez botere gehiegi dute gugan, gainera beraiek sortu egiten dituzten arazoak guri leporatzen dizkigute. Bukatzeko, bigarren islapena gizarteri buruz litzateke: Nola huts dezakegu, “pentsalari” horiek, gure bizitza, haien trikimailuen bidez, beraien gustura moldatzea? MANIKIAK ALA PERTSONAK GARA?

Aurten ere bertara goaz. Ea Legazpiko Korosti taldetik zenbat animatzen diren. Nire bederatzigarren bardeak izango dira. 100Km basamortuan, beroa, egarria, hautsa, 1500 txirrindulari bata bestearen aldamenean, azken kilometrotako nekeak, ezin egonak, aldamenekoaren arpegi etsia... Urtero komeria berdinak izena ematerakoan. Herriaren sinpatia horrengatik bakarrik merezi du bertaratzea.

  Geroz eta ume soldadu gehiago daude munduan (garapen urriko herrietan). Ume soldadu bat, 18 urte baino gutxiago duen edozein pertsona da, indar edo mugimendu armatu baten partaidea dena. Arrazoirik nabarmenena ume soldaduak erreklutatzeko joera ohia izateko, hain beste urte gerra igaro ondoren, gerretan parte hartzeko heldu gutxi daudela da, beraz, umeak erreklutatzen dute. Ume hauek kaleetan bahituak izan dira, eskolako geletatik errefuxiatuen kanpalekuetara. Beste batzuk beraien etxeetatik ateratzen dituzte buruan pistola bat dutelarik. Eta beste batzuk, boluntario egin dira soldadu pobrezian bizi direlako edo familiarekin arazoak dituztelako.Umeak edozertarako balio dute gerretan: borrokatzeko, janaria prestatzeko, espia edo mezulari bezala iharduteko, ura ekartzeko, amuak izateko.  Adibidez, Golfo-ko gerran parte hartzen zuten bi aldeek umeak zituzten beraien ilaretan; Iran-en umeak soldaduen aurretik korrika egitera bidaltzen zituzten minak zituzten lurrak garbitzeko. Arma berriekin, pisurik gabekoak eta errazak erabiltzeko, umeak armaz hornitzea errazagoa da, eta hezkuntza gutxiago behar da. Mundu osoan, milioi erdi bat ume baino gehiago erreklutatuak izan dira gobernuko armadetan, talde paramilitarretan, milizia zibiletan eta abarretan 85 herri baino gehiagotan. Hauetako ume asko, batzuk 10 urtera iristen ez direnak, parte hartu dute edo ikusi egin dituzte biolentzia handiko egoerak, batzuetan bere familiaren aurkakoak. Umeak arrisku eta sufrimendu, fisiko eta psikologikoak, handiak jasan behar dituzte. Are gehiago, erraza da manipulatzea eta ekintza oso txarrak egitera behartu. Nesken kasuan, borrokatzeaz gain, zerbitzu sexualak ematea espero da. Argazki honetan, Sudaneko hegoaldean desmobilizazio zeremonia batean, neska-mutil adoleszenteak zibil moduan jantzita, ume soldadu izan zirenean erabili zituzten armetatik urruntzen dira.Hona hemen Ugandako armada batetik ihes egin zuen 15 urteko neska batek esandakoa: “Mezu bat eman nahi dizuet. Mesedez, egin ahal duzuen guztia umeoi gertatzen ari zaiguna mundu guztiari kontatzeko. Beste ume batzuk biolentzia hau jasan behar ez dezaten.”Nire iritsiz, soldadua izan den ume bat, betirako markatua gelditzen da, nahiz eta armada uztea. Beraz, munduko ume bakar bat ere ez du merezi horrelakorik. Soldadua izatea haurtzaroa kentzen die.

Gaur egun esan genezake gizarte aurreratu batean bizi garela ezta? Gauza pila ditugu gure arazoak konpontzeko, nahi duguna lortzen dugu eta ez ditugu inongo kezka larririk. Bai, ondo irakurri duzu, ez ditugu kezka larririk esan dut, kezkak guk egiten ditugulako larriak. Gainera gure “supermundu”  honetan nola egongo dira kezkak mesedez! Denok BIKAIN bizi gara, horretarako agian gure munduko beste leku batzuk esplotatzen ditugu baina, berdin da hori guztia mundu berekoi honetan. Hau da gure mundua ikuspuntu objektibo batetik ikusita baina gure mundua ez da arrosa kolorekoa. Ezinezkoa da gizarte honetan denok ondo bizitzea, horregatik badaude gure “supermundu” honetan  “puntu beltzak”, lekuak non, jaio egiten diren pertsonak hobe egongo lirateke hilak. Leku horietan ez dago ezer, beno bai badago: pobrezia eta gerrak. Gerrak zergatik? Gure berekoitasungatik.Gure munduko “puntu beltzetan” gertatzen diren gerrek ondorio latzak ekartzen dituzte bertan bizi direnentzako, nik idatzizko honetan gerra munduko umeetaz hitz egingo dut, batez ere ume baten historiaz.Ume hau Jasin du izena eta miseria herrialde batean jaio zen, ezer ez dagoen lurralde batean, eta jaio bezain laster konturatu zen ASKATASUNA ez zuela inoiz ezagutuko. Gerrate batean preso hartu zuten, torturatua izan zen eta hiltzailea izateko prestatua. Jasin, bakarrik ume bat identitate galduarekin zen eta hiltzailea bihurtu zuten. Egunak pasatzen joan ziren, eta umea hiltzaile madarikatu bat bihurtu zen baina gauzarik harrigarriena izan zen leku “beltz” horretan egun “beltz” batean gertatu zena. Jasin pistola bat bere buruari apuntatzen zuela bere aita hil egin zuen. Harrigarria benetan!Guk zer egiten dugu gure munduko puntu “beltz” hauetan hori gerta ez dadin? Guk egiten dugun gauza bakarra da beste leku batera begiratzea da. Gure mundu zoragarriari begiratzen diogu eta zein zoriontsu garen pentsatzen dugun bitartean munduko leku “beltz” horietan ume batek bere aita hiltzen du, ume bat hiltzailea bihurtzen da, ume bat gerra objektua  bihurtzen da, ume bat gure zoriontasunarengatik hil egiten da. Zergatik ez dugu zerbait egiten guk beraiengatik? Berekoi mundu batean bizi garelako, MUNDU BELTZA.

"Razhid Alhamel nauzue eta zazpi urte besterik ez ditut, baina gobernuarentzat handia naiz, bai, handia, indartsua eta ausarta! Afrikako hego-erdialdeko herri batean jaio nintzen 2000ko maitzak 3an.  Nire ama oso gazte zelarik behartu zuten haurdun geratzea, 14 urte zituen, orain sei anai-arreba gara eta txikienak ez da hilabetera iritsi oraindik. Soldadua nuen aita, orain direla bi hilabete hilik agertu dena bataila kanpo haietariko batean, bai benetan pena... nik ez det pena asko sentitzen ez bainuen nire aita ia ezagutzen, beste askok bezela hil egiten den bat gehiago zen nire aita.  Soldadu izatea erabaki zuen, bere lurraldea defendatzea zen haren helburua , bere ideologia ez da batere nirearen antzekoa ezta urrutitik ikusita ere. Sei urte eman ditu nire aita soldadutzan, zertarako? A zer nolako galdera nirea...  Nire egunak zenbaturik daude, datorren hilean, zehazki ekainak 15ean, soldadutzara naramate.  Lasai mundua, oso indartsua naiz eta ia ez det jan egiten ere, handia nahiz eta zazpi urte egin berri ditut baina benetan ausardi galantako mutila nauzue, izugarrizko gaitasuna daukat  kalashnikov horietako arma bat hartzeko eta ezagutzen ere ez dudan   pertsona bat, pertsona asko hil egiteko. Nire lagunen zain nago ea noiz etorriko diren zain eta nolakoa den soldadutza kontatzeko irrikitan nago, badakit ez direla bueltatuko eta badakit soldadutza nolako izan daitekeen, baina honela pentsatuz, esperantza apur bat izanez, hobe sentitzen naiz. Nire amarekin nahiago izaten dut egoera honetaz ez hitz egitea, oso gaizki pasatu du jada eta etorkizunean datorkiona ez dela asko hobetuko badakigu,  hemendik alde edo hil egin, beste irtenbiderik ezin dugu aurkitu. Nire soldadutza egunak oso beltz eta ilunak ikusten ditut, egia esan ez ditut oso hurrun eta luzeak ikusten. Hurrun ezin ditut ikusi bueltan ditudalako, egun batzuk besterik ez dira falta, eta luzeak ez dira izango heriotza gertu sentitzen dudalako edo ala sentitu   nahi dudalako. Sufritzea badakit zer den, beti ama laguntzen saiatu nahiz, ezer asko lortu gabe eta 5 anai-arreba txikiek  ez dute asko laguntzen baina familiako kideak amona eta izeba batez ere gure ondoan daude beti laguntzeko prest  baina orain   izango dut aukera beste ikuspuntu batetik ikusteko sufrimendua, bakardadea sentitzeko, hotza eta beroa era gogor batean sentitzeko eta halako sentimendu eta sentsazio ezagunak beste modu batera bizitzeko aukera. Pentsatuko duzue zergatik ez dut ezetz esaten eta soldadutzara ez joaten, baina nire amaren aurrean hil ez egitea besterik ez dut nahi, ezetz esatearekin ez dut ezer lortzen, behartuta eramango naute eta horrela ez bada hil egingo naute nire ama eta anai-  arreben aurrean. Bukatzeko esan nahi, eskatzen eta desiratzen dudan azkenekoa,  ni eta nirekin doazen gazte guztiak azkeneko soldaduak izatea da.  Nahi duenak soldadutzara joan dezala baina ez gerra egitera edo gerran parte hartzera, baizik eta bakea lortzearen aldeko soldadutzara joatea."  Asmatutako historiatxo honekin batera salatu nahi izan dut errealitatean ematen den egoera hau, aintzinean esklabuak erabiltzen zituzten eran, erabiltzen dituzte pertsonak gaur ere gerrateetan eta ikaragarriena umeak horretara behartu egiten dituztela da.Ume horiek esaten den bezela, jaio egiten  dira arma bat besoetan edukita eta gure gizarteko umeak berriz jaio egiten dira ogi barra bat besoetan edukita.Oso gainetik ikusten dugu arazoa, gure arazoa ez denez gero ez gara asko arduratzen ahal den eran konpontzeko, egia da ez digutela hainbesteko konfiantza adierazten eman dezakegun laguntza hori eskeini ahal izateko. Telebistako iragarki askoetan ikusten dugu zenbait laguntza elkarteak, gure laguntza eta partaidetza esakatzen digutela, umeak apadrinatzeko eta diru laguntzak eskatzen dituzten iragarkiak izaten dira gehien bat. Iragarki hauek ikustean eta laguntzeko gaitasuna duzula ikusterakoan hori egin behar duzula sentitzen duzu baina pentsatzen hasten zarenean gauzak asko aldatu egiten dira, hau da, pentsatu momentu batez,  telebistan oraintxe bertan ikusitako iragarki bat diru laguntzak eskatzen dituena afrikako umeak eskolara joan ahal izateko, nolako izan daitekeen eta  burutik zer pasatzen zaizun. Nire burutik pasatu egin den lehenengo pentsamendua hori ikusterakoan, dirua bidali behar dudala izan da, baina geroxeago pentsatuz beste idei honekin topatu egin nahiz, " eta bidalitako dirua, benetan iritsiko da umeak eskolara joateko? edo, bidean norbaitek hartuko du bere poltsikorako? "Galdera honen bidez azaldu nahi izan dut hasiera batean aipatutako deskonfiantza hura, benetan atzetik zer dagoen ezagutzen ez duzulako sortzen den deskonfiantza. Nire ustez benetan fidatzekoak  badira, beste biderenbat bilatu beharko lukete hobe adierazteko benetan laguntzen ari direla edo guztion partaidetzaz baliatuz lagundu nahi dutela.

Txomin herriko enterratzailea da.Hilerrian zegoela, hilda zegoen herriko emakume baten gorpua ikusi zuen kopetan tiro bat zuena. Izutu egin zen eta alkatearen etxera joan zen hark iritzia emateko. Baina etxean alkatea ez zegoenez, bere emaztearekin hitz egin zuen.Honek, ezin zuen ulertu nola lehendik hilda zegoen emakume batek tiro bat kopetan zuenik eta arazoari irteera aurkitzeko medikua zen ezagun bati deitu egin zion.Gertatutakoa kontatu zioten eta gero, ezaguna, itzuli egingo zela esanez, joan egin zen.Oraindik zalantzak izaten, alkatearen emaztea, bere senarraren lagun zahar bati telefonoz deitu egin zion bere etxera joan zedin.Laguna etorri eta Txomin ea fidagarria zen galdetu zion. Emakumea baietz esan eta honek Txomini eta emakumeari hurrengoa egingo zutela esan zien: hilerrira joango ziren emakumearen gorpua nola zegoen ikusteko eta ikusi ondoren, egingo zutena eztabaidatuko zuten.Hor amaitzen da kapitulua. Irakurgaia polizia generokoa da. 3.pertsonan kontatuta dago eta ulerterraza iruditu zait.Oso interesgarria da ekintzak misteriotsuak direlako baina ez da zaila irakurtzeko ekintzak ez direlako oso poliki joaten, beraz ez zara galtzen irakurtzen.

Protagonista, bakarrik sentitzen da. Jende askorekin egonik ere, bakarrik sentitzen da eta bere bakardadea ekiditeko, parke batera joaten da, “Zerubide” parkera, bere barnea aurkitzeko, ezagutzeko eta aztertzeko. Horretarako, eguneroko bat idazten hasten da.Parkean, egun batean, txakur bat ikusi zuen eta oso polita iruditu zitzaion. txakur hori, neska batena zen eta txakurra ikusi zuen egunetik ikusten zuen bakoitzean agurtu egiten zuen. Poliki-poliki neska hartaz maitemintzen hasi zela konturatu zen eta eskutitz bat idatzi zion bere sentimenduak azaltzen. Noiz ikusiko zain egon zen eskutitza emateko baina neska ez zen denbora askoan itzuli. Orduan, bere etxera ematera joan egin zen  baina han, mutil batekin ikusi zuen, beraz, ez zion eman. Beste egun batean ere eskutitza ematen saiatu zen baina beste mutil batekin zegoen eta Miren, horrela deitzen zen neska, gutuna ez zion onartu. Gertatu zenagatik minduta geratu egin zen, baina eskutitza ematen saiatzen jarraitu egin zen "Cannes Club"-ean ikusi zuen arte. Han konturatu egin zen neska prostituta bat zela eta orduan, mutila eskutitza puskatu eta beste bat idatzi zuen esaten maite zuela baina hobe izango zen inoiz ezagutu ez balu. Azkenean, amore eman eta gutuna ez dio ematen. Nire ustez:Pixkat “rayantea” iruditzen zait epoka honetako idazleak beti bakardadeaz hitz egitea, nire ustez gai asko daude haietaz hitz-egin dezaketenak baina ez, haiek bakardadeaz hitz egiten dute soilik.Ez zait asko gustatu irakurgaia, pentsatzen dudalako, oso erreala ez dela, bizitza gogorra da baina uste dut jende oso gutxiri pasatu zaiola mutil honi pasatu zaiona, beraz, ezin zara harekin ondo identifikatu. Gainera, zer ari zen egiten mutila “Cannes Club”-ean? Maiteminduta zaudenean ez zara putetxe batera joaten ez? Hizkera ulerterraza da eta kapitulua pixkat luzea da hain gauza gutxi gertatzeko. Uste dut, pixka bat errepikatzen dela gauzak kontatzen.Besterik gabe.

Txomin kanposantuan lan egiten duen gizona da. Herrian gizon bat hiltzen da
eta Txominek bere emaztearen ondoan lurperatu nahi zuen gizona. Zuloa
egiterakoan, bere emaztea hor ikusten du eta konturatu egiten da emaztea
buruan tirokatu egin zutela. Orduan alkatearen etxera doa baina alkatea
bidai bat egiten du. Beraz, alkatearekin emakumearekin hitz egiten du eta
dena kontatzen dio. Orduan mediku bat etortzen da eta kontatzerakoan, ezer
egin gabe joan egiten da. Orduan inspektoreari deitzen diote eta Txominek
sukaldean itxaroten du alkatearen emazteak inspektorearekin hitz egiten duen
bitartean. Azkenean kanposantuaren atean geratzen dira Txomin lehenago joan
behar delako jendeak susmatu ez dadin. Hor bukatzen da.

Nire iritzia da nahiko ondo dagoela...baina....ez dut ia ezer ulertu. Uste
dut apunteetan jartzen duen bezala, ulertzeko saiak direla. Ez zait asko
gustatu egia esanda.

PD: Irakurri dut ez esan tontakeririk .egun asko egon naiz irakurtzen nire
gelan galdetuiozu nire amari.jo.baina hurrengo baterako jarri errezagoak,
estazioarena oraindik okerragoa da eta.

Iruzkina:

Mutil bati buruz doa, berak parkera doa  bere gauzetaz pentsatzeko eta parkean zegoenean, txakur bat hurbildu zitzaion eta txakur horren jabea neska polit bat zen, hortik aurrera egunero joaten zen neska hori ikusteko gogoekin, Miren izenekoa zena. Egun batzuen ondoren, konturatu zen maitemindu zela Mirenetaz orduan, eskutitz bat idatzi zion. Parkera joaten segitzen zuen baino dagoeneko ez zuen ikusten Miren, orduan Mirenen etxera joatea erabaki zuen baino mutil batekin ikusi zuen eta eskutitza puskatu zuen. Beste egun batean putetxera joan zen eta han ikusi zuen beste batekin eta eskutitz bat idatzi zion esanez ez zuela gehiago ikusi nahi.

Nire iritzia:

nahiko ondo ulertu dut baino ez zait gustatu, hitz batzuk ez ditut ulertzen.

Gure mundua gero eta gaizkiago dago.Zergatik? oso erraza geroz eta gerrate gehiago daude geroz eta gaixotasun gehiago daude, gobernatzaile txaragoak etab.

Gure mundua bitan banatua dagoela esan genezake: aberatsak eta ez aberatsak eta nola jakin dezakegu zeintzuk dira aberatsak eta zeintzuk ez, ba oso erraza gerrateak sortzen dituztenak aberatsak dira   eta gerrateak jasaten dituztenak pobreak, gaixotasun oso larriak dituztenak pobreak,  zorrak dituztenak pobreak, dirua dituztenak aberatsak. Hauek izan dira adibide batzuk.

Galdetuko zarete zergatik esna dudan gobernatzaile txarrak ba nahiko logikoa da, Geroz eta diru gehiago eduki geroz eta gehiago eduki nahi dute orduan zer egin? Ba adibide, petrolio bila joan beste lurralde batzuetara eta han ez badizute ematen zer egin? Ba gerratea nola beraiek daukate agintea ba berdin zaie zenbat jende hiltzen den. Beste aldetik arazo handiak ba daude lurraldean ba gobernatzaileak zer egiten dute? Ba esaten den bezala "labarse las manos ".

Lurralde azpigaratuetan geroz eta jende gehiago daude gaixorik, batetik gerratearengatik, bestetik epidemiengatik eta azkenik ez dutelako sendagile edo medizinarik, gobernuek ezin al dute ezer egin edo laguntzak bidali edo gobernuz kanpoko erakundeek ezta?

Lurralde batean dirua falta denean zer egiten du jende ezkutatu edo beraiek ez direla izan esatea. Urrunago joan gabe, Marbellan zer gertatu da? Ba dirua falta zela geroz eta gehiago eta azkenean alkatea, diputatuak alkatearen emaztea eta jende pilo bat or zeuden sartuak, eta azkenean kaltetuak zeintzuk, ba herritarrak.

Arazo hauek dituzten lurraldeak zer gertatuko zaie azkenean? Horrela ezingo dute asko iraun edo bai? Orain arte horrela egon badira ba horrela uztea eta punto. Baino hau ez da konponbidea, horrela segitzea zer? Ba beti edukiko ditugu arazo berdinak leku beretan eta horrela izatea gure mundua nahi al dugu? Nik gutxienez ez, baino zer egin dezakegu? Ez dakit.

Ez dut uste gure mundua horrela asko iraungo duenik baino ondorioak jasan beharko ditugu ea badugu ezer egiten.

Argazkia ikusita nik ulertzen dudana hemen adieraziko dut. Bertan, bi argazki ikusi daitezke. Goikoan pertsona talde bat alkohola edaten bakoitza ontzi batekin, eta behekoan berriz pertsona bakarra ontzi pilo batekin. Tartean ateratzen den "slogan"a oso egokia iruditzen zait, "una para todos, no todas para uno", espero dut horrela gaur egungo jendeak erreflexio txiki bat egitea horri buruz. Alkohola gaur egun adin handikoek eta adin gabeek edaten duten gauzetako bat da eta normala dela esan dezakegu gaur egun alkohola kontsumitzea. Baina hori kontrolatzen ere jakin behar da, ez gara pasatu behar, ontzi bat edo ontzi pare bat edanda ez zaigu ezer gertatuko baina hortik aurrera arazoak sortu daitezke eta ospitalean bukatzeko aukera ere badugu koma etiliko batekin; hori, kasurik txarrenean jarrita, noski. Era moderatu batetan edaten jakin behar da, eta ez da pasatu behar, gainera zuretzat okerrago izango da, zu ibiliko zara erabat mozkortuta kaleetan zehar eta edozein lekutan botaka egiten. Gainera, emakumeengan eta gizonezkoengan erreakzio ezberdina sortzen du, kasu gehienetan emakumeak negarrez hasi eta beraien penak mundu guztiari komunikatzen hasten dira. Gizonezkoak, berriz, erabat agresibo bihurtu eta aurkitzen duten lehenari ostikada ematen diote, nahiz eta hura ezertatik ere ez ezagutu. Alkoholak beste arazo batzuk ere ekarri ditzake, adibidez autoa artzen dugunean edan eta gero, istripua izan dezakegu errepidean zehar, edaterakoan eta mozkortzerakoan erreflexu asko galtzen ditugulako. Hau da, autoa baldin badugu eta gero gidatu egin behar baldin badugu ezin dugu aurretik edan zergatik zoritxarreko ondorioak ekar hitzake, edo hori ez gertatzeko beste era bat ondorengoa a, hainbat lagun bazarete eta denek gidatzeko baimena baldin badute, joan txandakatzen eta egun bakoitzean bakar batek ez dezala edan. Gainera, alkohola edan gabe eta drogarik gabe ere oso ondo pasa dezakegu nahiz eta jendeak hori ez pentsatu; jendeak pentsatzen du ez badute alkoholik edaten edo erretzen edo drogarik hartzen ez dutela horren ondo pasatuko baina hori ez da horrela, ondo pasatzen ere ikasi egin behar da. Hau da guztia. 

ZEZENAK  Estatu espainolean, bereiziki, edo behintzat nik gertutik ikusten dudan gauza bat delako, zezen plaza asko daude. Tradizioa homen da zezen plazan hainbat gizonek "torero" deitutakoek zezenak hiltzea. Espainiako jende askok du zezen plazetara joan eta zezenak nola hiltzen diren ikusteko zaletasuna, eta jendeak duen beste zaletasun bat dela diote. Nik, beno, ez diot ezer berezirik ikusten horri, ez diot zentzurik ikusten zezenak horrela, zentzurik gabe hiltzeari; errespetatu egiten ditut jendearen gustuak, gustuetarako koloreak esaten den bezala. Nahiko gaizki ikusten dudana ondorengoa da, zezen plazako espektakulu (zergaitik, espektukuloa besterik ez da) horietan, zezenak orduak ematen ditu erabat minduta gorputz osoan zehar eta asko sufriarazten diote gorputzean sartzen dizkieten gauza horiekin. Uste dut nabarmentzen dela zezenei buruz arrastorik ere, baina nire ikuspuntua horixe da. Ala ere, zezenak zentzurik gabe hiltzea baino beste gauza batzuk okerrago ikusten ditut, "torero" famatu horiek komunikabideetan ateratzen diren ia egunero egunero ez esateagatik. Izugarrizko dirutza jasotzen dute zezenak hiltzeagatik, eta gero gainera milaka eta milaka euro irabazten dituzte exclusiba txoro batzuk egiteagatik beraien bizi pribatua iragarriz. Eta gero, kaletik doazenean bere neskalagun edo emazteekin eta kazetariak atzetik galdezka doazenean, beraien bizitza pribatua inbaditzen hari direla diote. Hau da, lehenengo izugarrizko dirutza jaso beraien bizitza publikoari estaeagatik, baina ondoren, kaletik esandakoarengatik galdetzen dietenean, nola ez duten inolako dirurik jasotzen, orduan haserretu egiten dira. Batzuetan kazetariak amenazatu edo jota, hori gertatu zen behin Jesulin de Ubrique "torero" famatuarekin; beno baina gaitik irten egin dut, hau ez baitzaie toreroei bakarrik gertatzen, jende famatuari gertatzen zaio orokorrean. Gainera itzuliz, argazkia begiratu dut berriz ere eta bertan gizon bat azaltzen da biluzik zezen plaza batean korrika, bere gorputza idatzirik duela protesta moduan; nire iritziz horrelako lekuetan modu honetan protesta egiten duen jendeak izugarrizko ausardia du hori egiteko. Batzuek, atentzioa deitzeko egingo dute, eta benetaz protesta egiten dutenak ez dute ezer lortuko; zein arduratuko da eta zezen plaza batean biluzik doan gizon edo emakume zoro batengatik?Hau izan da guztia. 

Ilunabarra zen eta euria ari zuen. Ez zegoen inor kaleetan, gizon bat izan ezik. Estaltzeko zaku bat, petatxos betetako galtzak, abarkak eta aitzur bat zeraman. Gizon hau Txomin zen, kanposantuan zuloak egiten lan egiten zuena. Herriko alkatearen etxerantz zihoan, oso gauza garrantzitsua esan behar zion alkateari eta. Iritsi zenean alkatea Bilbon zegoela esan zioten, ala ere etxera sartu zen Maritxurekin, alkatearen emaztea, hitz egiteko. Emazteak bere senarra etorri arte itxarotea eskatu zion, baina oso garrantzitsua zela esan zion Txominek, gizon bat lurperatu behar zuenean, gizon horren emaztea, lehenago lurperatua izan zena, tiro bat buruan zuela.Geroago, Larrola, herriko mediku berria, agertu zen. Guztia kontatu zioten eta honek poliziari esatea proposatu zuen. Baina Maritxu detektibea zen bere lagun bati deitu zion. Detektibea heldu zenean, galdera batzuk egin zizkien hirurei eta azkenik, kanposantura joatea proposatu zuen. Nire iritsia: Erraza izan da ulertzeko eta hiztegia ez zen oso zaila. Historia asko gustatu zait eta nola jarraitzen duen jakin nahiko nuke. 

 10 urte baino gutxiago duten umeek soldaduak izatea, nahiz eta guk ez dugu gauza horiek ezagutzen , lurralde batzuetan bai. Nahiz eta oso gogorra izan gure munduko errealitatea da, batzuetan bai, agertu egin dira telebistan erreportaje edo anuntzio batzuk esanez ume hauek soldaduak dira zergatik ez diegu laguntzen?. Guk? Nola lagunduko diegu? Ezin dugu gauza handirik egin lurralde horretako gobernuak umeei soldadutzan lan egiteko deitzen badiete edo gerrateka egotea lurralde batzuetan edo norbaiten kontra joatea nahi badute zer egin? Kaleko ume bat hartu , arma bat eman eta kito bera izango da hurrengo soldadua . Gobernatzaileak direnei, beraien seme -   alabak jarri behar lirateke soldadutzat eta ez edozein ume kalean dagoena, horrela jakingo zuten zer gertatzen den beraien lurraldetan.Nola 7 urteko edo gazteago den ume batek hartu dezake arma bat? Zergatik ez da gizon heldu bat jartzen beraien lekuan? Ez al dute lan bera egiten? Galdera gehiegi dira hauek baino erantzuna zein da? Nik gutxienez ez dakizkit. Telebistan lehen agertzen ziren horrelako berriak baino orain, dagoeneko ez dute hainbeste botatzen, ez dakit zergatik baino zer dira garrantzitsuago bozketak ala?  Interneten begira artikulu bat aurkitu dut jartzen zuena mundu osoan milioi eta erdi baino gehiago 18 urte beherakoek erreklutatu dutela gobernuan, talde militarretan,   milizia zibiletan eta beste eratako talde armatuetan. Edozein momentuan 300.000 ume borrokatzen dute soldadu bezala, ia guztiak 10 urte baino gutxiago dute eta gehienak bahituta daude bertan. Gerrateak gertatu ondoren, ume batzuk hilak gelditzen dira eta beste batzuk oso zauri garrantzitsuekin gelditzen dira. Gerrateak gertatzen diren bitartean umeak   arrisku handietan daude eta jendeari zer axola zaie? Ezer ez.. Hau irakurtzean 2 gauza pentsatu ditut bata hau zer da? Eta bigarrena zein suertea dugun bizi garen tokian bizitzen. Hau gertatzea oso serioa eta penagarria da, dugun gizartearekin nola gerta daiteke hau? Azalpenik gabe gelditzen naiz. Suerte handia daukagu hemen bizitzeaz eta ez beste lurralde batzuetan. Bukatzeko esan dezakedan bakarra gai hau ez dela oso gustukoa baino errealitate utsa da.

"Razhid Alhamel nauzue eta zazpi urte besterik ez ditut, baina gobernuarentzat handia naiz, bai, handia, indartsua eta ausarta! Afrikako hego-erdialdeko herri batean jaio nintzen 2000ko maitzak 3an.  Nire ama oso gazte zelarik behartu zuten haurdun geratzea, 14 urte zituen, orain sei anai-arreba gara eta txikienak ez da hilabetera iritsi oraindik. Soldadua nuen aita, orain direla bi hilabete hilik agertu dena bataila kanpo haietariko batean, bai benetan pena... nik ez det pena asko sentitzen ez bainuen nire aita ia ezagutzen, beste askok bezela hil egiten den bat gehiago zen nire aita.  Soldadu izatea erabaki zuen, bere lurraldea defendatzea zen haren helburua , bere ideologia ez da batere nirearen antzekoa ezta urrutitik ikusita ere. Sei urte eman ditu nire aita soldadutzan, zertarako? A zer nolako galdera nirea...  Nire egunak zenbaturik daude, datorren hilean, zehazki ekainak 15ean, soldadutzara naramate.  Lasai mundua, oso indartsua naiz eta ia ez det jan egiten ere, handia nahiz eta zazpi urte egin berri ditut baina benetan ausardi galantako mutila nauzue, izugarrizko gaitasuna daukat  kalashnikov horietako arma bat hartzeko eta ezagutzen ere ez dudan   pertsona bat, pertsona asko hil egiteko. Nire lagunen zain nago ea noiz etorriko diren zain eta nolakoa den soldadutza kontatzeko irrikitan nago, badakit ez direla bueltatuko eta badakit soldadutza nolako izan daitekeen, baina honela pentsatuz, esperantza apur bat izanez, hobe sentitzen naiz. Nire amarekin nahiago izaten dut egoera honetaz ez hitz egitea, oso gaizki pasatu du jada eta etorkizunean datorkiona ez dela asko hobetuko badakigu,  hemendik alde edo hil egin, beste irtenbiderik ezin dugu aurkitu. Nire soldadutza egunak oso beltz eta ilunak ikusten ditut, egia esan ez ditut oso hurrun eta luzeak ikusten. Hurrun ezin ditut ikusi bueltan ditudalako, egun batzuk besterik ez dira falta, eta luzeak ez dira izango heriotza gertu sentitzen dudalako edo ala sentitu   nahi dudalako. Sufritzea badakit zer den, beti ama laguntzen saiatu nahiz, ezer asko lortu gabe eta 5 anai-arreba txikiek  ez dute asko laguntzen baina familiako kideak amona eta izeba batez ere gure ondoan daude beti laguntzeko prest  baina orain   izango dut aukera beste ikuspuntu batetik ikusteko sufrimendua, bakardadea sentitzeko, hotza eta beroa era gogor batean sentitzeko eta halako sentimendu eta sentsazio ezagunak beste modu batera bizitzeko aukera. Pentsatuko duzue zergatik ez dut ezetz esaten eta soldadutzara ez joaten, baina nire amaren aurrean hil ez egitea besterik ez dut nahi, ezetz esatearekin ez dut ezer lortzen, behartuta eramango naute eta horrela ez bada hil egingo naute nire ama eta anai-  arreben aurrean. Bukatzeko esan nahi, eskatzen eta desiratzen dudan azkenekoa,  ni eta nirekin doazen gazte guztiak azkeneko soldaduak izatea da.  Nahi duenak soldadutzara joan dezala baina ez gerra egitera edo gerran parte hartzera, baizik eta bakea lortzearen aldeko soldadutzara joatea."  Asmatutako historiatxo honekin batera salatu nahi izan dut errealitatean ematen den egoera hau, aintzinean esklabuak erabiltzen zituzten eran, erabiltzen dituzte pertsonak gaur ere gerrateetan eta ikaragarriena umeak horretara behartu egiten dituztela da.Ume horiek esaten den bezela, jaio egiten  dira arma bat besoetan edukita eta gure gizarteko umeak berriz jaio egiten dira ogi barra bat besoetan edukita.Oso gainetik ikusten dugu arazoa, gure arazoa ez denez gero ez gara asko arduratzen ahal den eran konpontzeko, egia da ez digutela hainbesteko konfiantza adierazten eman dezakegun laguntza hori eskeini ahal izateko. Telebistako iragarki askoetan ikusten dugu zenbait laguntza elkarteak, gure laguntza eta partaidetza esakatzen digutela, umeak apadrinatzeko eta diru laguntzak eskatzen dituzten iragarkiak izaten dira gehien bat. Iragarki hauek ikustean eta laguntzeko gaitasuna duzula ikusterakoan hori egin behar duzula sentitzen duzu baina pentsatzen hasten zarenean gauzak asko aldatu egiten dira, hau da, pentsatu momentu batez,  telebistan oraintxe bertan ikusitako iragarki bat diru laguntzak eskatzen dituena afrikako umeak eskolara joan ahal izateko, nolako izan daitekeen eta  burutik zer pasatzen zaizun. Nire burutik pasatu egin den lehenengo pentsamendua hori ikusterakoan, dirua bidali behar dudala izan da, baina geroxeago pentsatuz beste idei honekin topatu egin nahiz, " eta bidalitako dirua, benetan iritsiko da umeak eskolara joateko? edo, bidean norbaitek hartuko du bere poltsikorako? "Galdera honen bidez azaldu nahi izan dut hasiera batean aipatutako deskonfiantza hura, benetan atzetik zer dagoen ezagutzen ez duzulako sortzen den deskonfiantza. Nire ustez benetan fidatzekoak  badira, beste biderenbat bilatu beharko lukete hobe adierazteko benetan laguntzen ari direla edo guztion partaidetzaz baliatuz lagundu nahi dutela.